داخلا نمبر 7450
عنوان پاڪستان
شاخ ملڪ
پڙهيو ويو 669 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊياسنڌيانا جلد ٽيون

پاڪستان

پاڪستان: پاڪستان ڏکڻ ايشيا ۾ هند پاڪ ننڍي کنڊ جو هڪ ننڍڙو ملڪ آهي ، جيڪو 300 00 اتر ڊگهائي ڦاڪ ۽ 700 00 اوڀر ويڪرائي ڦاڪ تي موجود آهي . هي آباديءَ جي لحاظ کان اسلامي ملڪن ۾ وڏي آباديءَ وارن ملڪن ۾ شمار ٿئي ٿو . پاڪستان برصغير جي مسلمانن لاءِ ڌار وطن طور 14 آگسٽ 1947ع تي وجود ۾ آيو . پاڪستان بابت موجوده معلومات: پورو نالو: اسلامي جمهوريه پاڪستانآبادي: 180 . 8 ملين ( 2009ع ۾ اقوام متحده جي انگن اکرن موجب ) گاديءَ جو هنڌ: اسلام آباد ايراضي:796096 چورس ڪلوميٽر آزاد ڪشمير: 83716 چورس ڪلوميٽرمُکيه ٻوليون: پنجابي ، سنڌي ، اردو ، پشتو ۽ بلوچي ( تفصيل اڳتي پڙهندا ) وڏو شهر: ڪراچي عمر جي وڌ ۾ وڌ شرح: مرد 66 سال ، عورت 67 سال مُکيه مذهب: اسلام سِڪو:1 پاڪستاني روپيو = 100 پئسا قومي گل: چنبيلي قومي وڻ: ديئُدار قومي پکي:چڪور قومي راند: هاڪيقومي لباس: شلوار قميص انٽرنيٽ ڊمئن:. Pk بين الاقوامي ڊائلنگ ڪوڊ: +92 گڏيل هندستان ۾ آزاديءَ جي تحريڪ دوران انگريزن جي سازش تحت هندن ۽ مسلمانن وچ‍۾ نفاق جو ٻج ڇٽي منجهن سياسي ، سماجي ۽ مذهبي اختلافن کي اڀاريو ويو . نتيجي ۾ آزاديءَ جي تحريڪ ۾ حصو وٺندڙن مان مسلمانن کي ڪي شڪايتون پيدا ٿيون ۽ انهن مسلم ليگ نالي جماعت جو بنياد وڌو ، جنهن جي پلئٽفارم تان هندستان جي مسلمانن ، مسلم اڪثريت وارن علائقن تي مشتمل ڌار ملڪ جو خيال پيش ڪيو . تڏهن مسلم ليگ ، قائداعظم محمد علي جناح جي رهنمائيءَ ۾ 1940ع ۾ لاهور واري اجلاس ۾ هي مطالبو هڪ قراردار ذريعي منظور ڪرايو . ان کانپوءِ 1946ع ۾ ليگ ڪنوينشن دهليءَ هن قرارداد جي وضاحت لاءِ هڪ تجويز منظور ڪئي . اهي ٻئي قراردادون ” مينار پاڪستان “ لاهور تي اڪريل آهن . جنهن جو متن هن ريت آهي . ( وڌيڪ ڏسو: تحريڪ پاڪستان ، جلد ٻيو ) پاڪستان جو ٺهراءُ/ قرارداد لاهور: ( انڊيا مسلم ليگ'>آل انڊيا مسلم ليگ لاهور ۾ منظور ٿيل: 22 کان 24 مارچ 1940ع ) . آئيني مسئلي تي انڊيا مسلم ليگ'>آل انڊيا مسلم ليگ ڪائونسل ۽ مجلس عامله جي هن پيش قدميءَ جي تائيد ۽ توثيق ڪندي ، جيڪا 27 آگسٽ ، 17- 18 سيپٽمبر ، 22 آڪٽوبر 1939ع ۽ 3 فيبروري 1940ع جي قراردادن مان واضح ٿئي ٿي . انڊيا مسلم ليگ'>آل انڊيا مسلم ليگ جو هي اجلاس پر زور طريقي سان اهو دهرائي ٿو ته ، اهو وفاقي منصوبو ، جنهن جو اظهار گورنمنيٽ آف انڊيا ايڪٽ 1935ع ۾ ڪيو ويو آهي . بلڪل غير موزون ، هن ملڪ جي خاص حالتن جي پيش نظر ناقابل عمل ۽ هندستان جي مسلمانن لاءِ مڪمل طور ناقابل قبول آهي . هن اجلاس جي اها حتمي راءِ آهي ته 18 آڪٽوبر 1939ع تي جيڪو اعلان وائسراءِ ، حڪومت جي طرفان ڪيو هو ، اهو ان حد تائين ته اطمينان بخش آهي ، جو جنهن ملڪ ۽ منصوبي تي گورنمينٽ آف انڊيا ايڪٽ 1935ع ٻڌل آهي . ان تي هندستان جي مختلف جماعتن ، مفادن ۽ فرقن جي مشوري سان ٻيهر غور ڪرڻ جو يقين ڏياريو ويو آهي ، پر هندستان جا مسلمان ان وقت تائين مطمئن نه ٿيندا ، جيستائين پوري آئيني منصوبي تي ٻيهر نئين سر غور نه ڪيو ويندو ۽ ڪو به نئون منصوبو انهن جي رضامندي ۽ منظوري سان مرتب نه ڪيو ويندو . طئي ٿيو ته انڊيا مسلم ليگ'>آل انڊيا مسلم ليگ جي اجلاس جي هيءَ منظور شده راءِ آهي ، ته ڪو به آئيني منصوبو هن ملڪ ۾ قابل عمل ۽ مسلمانن لاءِ قابل قبول نه هوندو ، جيستائين اهو هيٺ ڄاڻايل بنيادي اصولن تي وضع نه ڪيو وندو ، يعني جاگرافيائي طور ويجهڙائي وارن علائقن جي حد بندي اهڙي خطي ۾ ڪئي وڃي ، جو جن علائقن ۾ مسلمانن جي اڪثريت آهي ، مثلاً: هندستان جا اتر اولهندي ۽ اڀرندي وارا حصا . انهن جي تشڪيل اهڙي ته آزاد رياستن جي صورت ۾ ڪئي وڃي ، جو اهي خود مختيار ۽ مقتدر هجن . گڏوگڏ انهن ويجهڙائي وارن علائقن ۾ اقليتن جي مذهبي ، ثقافتي ، معاشي ، سياسي ، انتظامي ۽ ٻين حقن ۽ مفادن جو مناسب ۽ مؤثر تحفظ انهن جي مشوري سان آئين ۾ وضاحت سان ڪيو وڃي ۽ هندستان جي ٻين حصن ۾ جتي مسلمان اقليت ۾ آهن ، انهن جي ٻين اقليتن جي مذهبي ، ثقافتي ، معاشي ، سياسي ، انتظامي ۽ ٻين حقن ۽ مفادن جو مناسب ۽ موثر تحفظ انهن جي مشوري سان آئين ۾ وضاحت سان شامل ڪيو وڃي . وڌيڪ هيءُ اجلاس مجلس عامله کي اهو اختيار ڏئي ٿو ته اها انهن بنيادي اصولن مطابق آئين جو هڪ اهڙو منصوبو مرتب ڪري ، جنهن جي مدد سان ذڪر ڪيل علائقن کي پورا اختيار حاصل ٿي وڃن ، جيئن: دفاع ، پرڏيهي مامرا ، مواصلات ، محصولات ۽ ٻيا مامرا جيڪي ضروري سمجهيا وڃن . ان بعد 1946ع ۾ مسلم ليگ جي اجلاس ۾ ان ” قرارداد “ ۾ تبديلي آڻي ، ” آزاد ۽ خود مختيار رياستن “ جي جاءِ تي ” هڪ رياست ( State ) “ جو لفظ ڪم آندو ويو . 1946ع واري دهلي قرارداد: قرارداد پاڪستان جي وڌيڪ تشريح هن ليگ ڪنوينشن جي هڪ قرارداد ۾ مرڪزي ۽ صوبائي قانون ساز مجلس جي چونڊيل ميمبرن گڏيل راءِ سان ڪئي ، جيڪا قائداعظم جي صدارت ۾ 9 اپريل 1946ع تي دهليءَ ۾ منعقد ٿي ، جنهن ۾ ٻين مامرن مان صرف هي نڪتو واضح ڪيو ويو ته: ’هندستان جي اتر اڀرندي ۾ بنگال ۽ آسام ۽ اتر الهندي ۾ پنجاب ، صوبو سرحد ، سنڌ ۽ بلوچستان ، يعني مسلم اڪثريت وارا علائقا آهن ، اتي واحد ۽ خود مختيار مملڪت جي تشڪيل ڪئي وڃي ۽ ان امر جو واضح اعلان ڪيو وڃي ته پاڪستان جو قيام بنا دير عمل ۾ آندو وڃي . ان بعد پاڪستان جي حق ۾ سڀ کان پهرين اپريل 1943ع ۾ سنڌ اسيمبليءَ ٺهراءُ پاس ڪيو هو . انگريز دؤر ختم ٿيڻ سان هندستان کي ٻن آزاد ملڪن: ڀارت ۽ پاڪستان ۾ ورهايو ويو . پاڪستان جي حصي ۾ برطانوي هند جا اتر الهندي وارا پرڳڻا آيا ، جن ۾ مسلمانن جي اڪثريت هئي ، جهڙوڪ: اولهندو پنجاب ، سنڌ ، بهاولپور رياست ، خيرپور رياست ، بلوچستان ۽ سرحد صوبو ( هاڻوڪو خيبر پختونخوا ) ۽ اُن جون رياستون آيون . اوڀر بنگال وارو حصو به پاڪستان ۾ شامل ڪيو ويو ، جيڪو ” مشرقي پاڪستان “ سڏيو ويو . پاڪستان جي اڀرندي حصي ۾ اوڀر بنگال ۽ سلهٽ جو ضلعو شامل ٿيا . ڄمون ۽ ڪشمير بابت ڪو فيصلو نه ڪيو ويو . ڪاٺياواڙ جي ڪجهه رياستن جهڙوڪ: جهوناڳڙهه ، ماناوادر ۽ مانگرول جو پاڪستان سان ظاهري الحاق ڪيو هو ، پر عملي طرح ٿي نه سگهيو . حيدرآباد دکن پاڪستان سان الحاق جو اعلان ڪيو هو ، پر اها رياست ڀارت سان ئي رهي . ايراضي ۽ حدون: ابتدا ۾ پاڪستان پنجن صوبن ۽ ڪجهه رياستن تي مشتمل هو ، پر 1954ع ۾ الهندي حصي جي سمورن صوبن ۽ رياستن کي ملائي ” وَن يونٽ “ ٺاهيو ويو ۽ ملڪ جو الهندو حصو ” مغربي يا اولهه پاڪستان “ سڏيو ويو ۽ بنگال کي ” مشرقي يا اوڀر پاڪستان “ سڏيو ويو . مغربي پاڪستان ۾ پنجاب ، سنڌ ، سرحد ، بلوچستان جي حدن ۾ ايندڙ رياستون شامل هيون . پاڪستان جي ٻنهي حصن جي وچ ۾ ڀارت جو هڪ هزار ميلن تي محيط ملڪ هو . اوڀر پاڪستان جي اتر ، اولهه توڙي اوڀر ۾ ڀارت ، ۽ ڏکڻ ۾ بنگال جو اپسمنڊ هو . اولهه پاڪستان جي حدن جي اتر اوڀر ۾ ڀارت آهي . ان وقت پاڪستان جي ڪل ايراضي 363529 چورس ميل هئي . اڳوڻي اوڀر پاڪستان جي 90 سيڪڙو زمين سنوت واري هئي ، جنهن کي ” گنگا واديءَ واري زمين “ چيو ويندو آهي . هن واديءَ ۾ ٽي مکيه درياهه آهن: گنگا ( پدما ) ، برهمپترا ( جمنا ) ۽ مينگهنا . ان جي ڏکڻ اوڀر ۾ چٽگام جون پهاڙيون آهن ، جيڪي آسام جي جبلن ۽ برما جي پهاڙن جون شاخون آهن . انهن پهاڙين جي لهواري حصي ۾ تمام گهڻي برسات پوندي آهي . هن علائقي جي مشهور ندي ’ڪرنافلي ‘ آهي . پاڪستان سان اوڀر بنگال جي شرڪت 24 سال رهي ، ان بعد پاڪ- ڀارت جنگ جي نتيجي ۾ 16 ڊسمبر 1971ع تي ” بنگلاديش “ جي نالي سان نئون ملڪ وجود ۾ آيو . هن ملڪ کي قديم تاريخي پسمنظر اڳ ئي هو . پاڪستان کان بنگلاديش جي ڌار ٿيڻ جا ڪيترائي سبب هئا ، جن ۾ پهريون وڏو سبب هڪ هزار ميلن جو فاصلو هو ، جنهنڪري ان علائقي جي سرحدن جي صحيح طرح سنڀال نه پئي ٿي سگهي . ٻيو سبب سياسي ادارن ۾ اڻبرابريءَ جو هو . اولهه پاڪستان ۾ 80 سيڪڙو جاگيردار ۽ وڏا زميندار چونڊجي ٿي آيا ، جڏهن ته اوڀر پاڪستان ۾ 80 سيڪڙو وچولي طبقي جا نمائندا اسيمبلين ۾ چونڊبا هئا . ان ڪري ڪنهن به معاملي تي منجهن هم آهنگي پيدا نه ٿي سگهي ، جنهن جو سڀ کان وڏو سبب ڀارتي مداخلت هو ، جنهن پاڪستان خلاف اوڀر پاڪستان ۾ ماحول پيدا ڪرڻ ۾ وڏو ڪردار ادا ڪيو هو ( وڌيڪ ڏسو: بنگلاديش ، جلد پهريون ) . بهرحال هن وقت پاڪستان چئن صوبن: سنڌ ، پنجاب ، بلوچستان ۽ خيبر پختونخواه ( اڳوڻي سرحد ) تي مشتمل آهي . آزاد ڪشمير پاڪستان جي پاڙيسري رياست آهي ، جيڪا گذريل 63 سالن کان راءِ شماريءَ جي منتظر آهي . جڏهن ته 2009ع ۾ اترين علائقي گلگت کي صوبي جهڙي حيثيت ڏئي ، ’گلگت- بلتستان ‘ جو نالو ڏئي ، قمر الزمان ڪائرا کي اتان جو پهريون گورنر مقرر ڪري اتي چونڊون ڪرايون ويون ۽ ، جنهن ۾ پاڪستان پيپلزپارٽي وڏي اڪثريت سان کٽي آئي ۽ ان پارٽي جي ئي چونڊيل اميدوار سيد مهدي شاهه کي گلگت- بلتستان جو پهريون وزيراعليٰ مقرر ڪيو ويو ۽ گـورنـر ڊاڪٽر شمع خالد جي وفات کان پوءِ فيبروري 2011ع ۾ پيــر ڪرم علي شاهه کي گلگت- بلتستان جو نئون گورنر مقرر ڪيو ويو آهي . ارضياتي طور پاڪستان کي هيٺين ٽن خطن ۾ ورهائي سگهجي ٿو: جابلو علائقو: پاڪستان جي اتر ۽ اولهه ۾ جابلو علائقو آهي . هن ۾ اتر وارا جبل ، هماليه جون شاخون آهن ، جن جون قطارون ديوارن وانگر هڪٻئي پٺيان بيٺل آهن . انهن ۾ چترال ۽ مريءَ جا پهاڙ ، ڪاغان وادي ۽ قبائلي علائقن جا پهاڙ شامل آهن . انهن جبلن مان هماليه جبل جي سراسري اوچائي 20 هزار فوٽ آهن ، جنهنڪري اُن جون چوٽيون سدائين برف سان ڍڪيل رهنديون آهن ، گلگت جي ويجهو نانگاپربت جي چوٽي 26 هزار فوٽ اوچي آهي ، ۽ قراقرم جابلو قطار ۾ K-2 جي پهاڙي 28250 فوٽ اوچي آهي ، جتي وسيع برف موجود رهندي آهي . اتر- اولهه واريءَ سرحد تي هندوڪش جبل پکڙيل آهي ، جنهن جي چوٽي ( تيرچ مير ) 25353 فوٽ آهي . پهاڙي لڪن جهڙوڪ: بابُوسر ، دره خنجراب ۽ لواري وغيره به گهڻو ڪري برف سان ڍڪيل هوندا آهن ، گرمين ۾ برف ڳرڻ کان پوءِ ئي آمدرفت ٿيندي آهي . ميداني علائقو: پاڪستان جو تقريباً اوڀر وارو حصو ميداني آهي . ان کي سنڌو ماٿري چوندا آهن ، ڇوته سنڌو درياهه ۽ ان جون ڀرتي ڪندڙ شاخون: ڪابل ، جهلم ، ستلج ، راوي ، بياس ۽ چناب آهن . سنڌو درياهه وارو علائقو وسيع ميدان آهي ، جيڪو ڪشمير کان وٺي عربي سمنڊ تائين پکڙيل آهي ، اُن جا ٻه حصا آهن ؛ ( الف ) سنڌوءَ جو مٿيون حصو: هن حصي ۾ پنجاب ۽ بهاولپور جا علائقا شامل آهن . هتي جي زمين زرخيز آهي ، ڇو ته هتي نهرن جو ڄار وڇايل آهي . بهاولپور واري خطي ۾ ، اوڀر طرف جيڪو حصو خشڪ آهي ، ان کي ” چولستان “ چوندا آهن . ( ب ) سنڌوءَ جو هيٺاهون ميدان: هن حصي ۾ سنڌو درياهه جو پيٽ وڌيڪ ويڪرو آهي . اُن کان سواءِ برسات جي اڻاٺ سبب ڪجهه زمين ريگستان بنجي وئي ، انهيءَ کي آباد ڪرڻ لاءِ گڊو ، سکر ۽ ڪوٽڙيءَ وٽان بئراج ٺاهي ، ڪيتريون ئي شاخون ڪڍيون ويون آهن . مٿانهون پٽ: هن علائقي جا ٻه حصا آهن: ( الف ) پوٺوهار ، جهلم درياهه جي ڪناري سان ، ٻه هزار فوٽ اوچو جابلو لوڻ ( سينڌي لوڻ ) جو پهاڙي سلسلو الهندي طرف هليو وڃي ٿو ، جنهن ۾ هر هنڌ لوڻ جون ڇپون ملن ٿيون . اهو سڄو علائقو باراني آهي . ان ۾ گاسليٽ ، ڪوئلو ۽ ٻي معدنيات جا ذخيرا موجود آهن . ڪوهستان لوڻ ، جهلم نديءَ جي الهندي ڪناري سان لڳو لڳ ڏکڻ اولهه طرف سنڌو درياهه تائين پکڙيل آهي . ان سلسلي جي اوچائي لڳ ڀڳ ست سؤ ميٽر ٿيندي . ڪوهستان لوڻ ۽ اتر اولهه وارن جبلن وچ ۾ پوٺوهار جو مٿانهون پٽ آهي . ان ۾ اٽڪ ، راولپنڊي ( خاص ڪري ڪوهه مري ۽ ڪهوٽا جا علائقا ) ۽ جهلم ضلعو شامل آهن . ( ب ) سليمان جبل ۽ کيرٿر جبل جي الهندي ۾ بلوچستان نهايت مٿانهون علائقو آهي ، جنهن جي اوچائي 600 کان 900 ميٽر ٿيندي . هتي جي هوا نهايت خشڪ آهي ۽ برسات نه پوڻ ڪري سبب صوبي جي گهڻي ايراضي غيرآباد آهي . وچ ۾ لوڻ واري پاڻيءَ جي ڍنڍ آهي ، اترئين حصي ۾ ڪروميم جا ذخيرا ملن ٿا .


لفظ پاڪستان هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
آبادڪاري
بابا سريچند
آبادِي
بابو غلام حسين
بادل جمالي
آبدوز
باز
بازيگر (ٻولي)
اٻوجهو الهه بخش
باڪسنگ
باگڙي
باگڙي (قبيلو)
بالاچ گرگيج
بالاحصار قلعو
بالغن جي تعليم لاءِ پهريون ڪتاب
بانو قدسيه
آٿاڻو
ٻاٻاڻي ڪيرت
آثار قديمه
آپريشن راهه حق
آپريشن ڪلين اپ
بجلي گهر
بخاري جمال الدين
ڪامريڊ عزيز سلام بخاري
بختاور ڀٽو زرداري
بختاور شهيد
بختاور شهيد (ڪتاب)
بختيارپور
بختيار چنا
بخش علي لاکو
ٻاراچ (ڳوٺ)
بخشڻ سومرو
بخشو ۽ صادق علي
بدخشان
بدر الدين اڄڻ ڊاڪٽر
بدر سومرو
بدين
ٻالڪ سنڌي
ٻانڀڻ ڊاڪٽر رفيق احمد
ٻرڙو محبت علي ڊاڪٽر
اردو
ٻگهيو عزيز الرحمان ڊاڪٽر
ارشاد عباسي
ٻلو (اعزاز)
ارم محبوب
ٻلهڻ
ازبڪستان
استاد امجد علي خان
ٻلي (نانگ)
استاد بسم الله خان
ٻنون (شهر)
ٻنوي سيف
استاد مبارڪ علي خان
استاد محمد جمن
ٻوڏن جا امدادي مسئلا
استاد نياز حسين
اسحاق سميجو
اسد بيگ اسد مرزا
ٻه منهين بلا
اسد عابد قاضي
اسڪائوٽنگ
اسڪندر مرزا
اسلام آباد1
اسلام منهنجو اباڻو مذهب
اسلامي تاريخ و تمدن1
اسلامي جمهوري اتحاد
اسلم آزاد
اسلم اڪبر قاضي
اسلم بيگ مرزا
اسلم خواجا
اسماعيل چانڊيو
اسماعيل راهو
اسين ۽ اوهين
اشتياق حسين قريشي ڊاڪٽر
اشرف. ڊبليو. تاباني
اشرف سمون ڊاڪٽر
اشوڪا
اصغر خان
اطهر منگي
اظهر گيلاني
اعتزاز احسن
اعجازالحق قدوسي
اعجاز جکراڻي
اعجاز حسين مهر
اعجاز علي خان ٽالپر
اعجاز عليم عقيلي
اعجاز قريشي پروفيسر
اعزاز نظير ڊاڪٽر ڪامريڊ
اعلان تاشقند
اعلان ڪراچي
افتخار عارف
افتخار محمد چوڌري جسٽس
افغانستان
اقبال احمد انصاري ڊاڪٽر
اقتدار جي پرامن موٽ
اقتصاديات پاڪستان
اقليت
اقوال دانش
اقوام متحده
اڪادمي ادبيات پاڪستان
اڪبر ساگر
ٻيڙين جا قسم
اڪبر لغاري
اڪرام الله ڌاريجو
اُکڙوٽ-اخروٽ
الانا جِي
الانا ڊاڪٽر غلام علي
براهوي
الاهي بخش پير
الاهي بخش سومرو
الحاج غلام مصطفيٰ شاهه
الستي عبدالغفور
الطاف حسين قريشي
الطاف حسين
بردو سنڌي
برصغير هند و پاڪستان ۾ مسلمانن جو دور حڪومت
برف باري
المصطفيٰ
الوحيد
برقعو
الهبچايو لاسي
برڪاتي مسعود احمد
برڪت علي چوهاڻ
الهه بخش سومرو شهيد
ابراهيم جويو
ابراهيم حيدري
برنس گارڊن
الهه بخش شاهه بخاري
الهڏنو خاصخيلي فقير
الهه رکا
بروهي
الهه وسائي
بروهي علي احمد
آچر
الياس عِشقِي ڊاڪٽر
الياس عطار قادري
اليڪٽرانڪس
امام انقلاب مولانا عبيدالله سنڌي
آخوند اقبال احمد
آخوند الهه بچايو
ابڙو اسحاق ڊاڪٽر
ابڙو انور
ابڙو بدر
ابڙو تاج محمد
ابڙو جمال
ابڙو شمس الدين
ابڙو عبدالحق
ابل فقير مهڪاڻي
برهمو سماج
امام علي نازش ڪامريڊ
امام ڳڙهه جو قلعو
بڙ
امتياز قاضي
آخوند عبدالحميد
ابنِ انشا
امجد شاهه جيلاني
امداد حسين
ابن صفي
امر جليل
امر ساهڙ
بسڪوٽ
بشڪرڪ
بشير احمد چانڊيو ڊاڪٽر
بشير احمد شاد، ڊاڪٽر
ابوبڪر احمد حليم پروفيسر
آداب عالمگيري
آدم خان رند
آدمجي حاجي دائود
آدم خان پنهور
اٻاوڙو
اتر وارا علائقا
اٽو
آدمشماري
آڌيلو
اميد علي خان
امير پير جي مزار
امير حسن
امير حيدر ڪاظمي
امين ارباب
اَٺين ترميم
اثير عبدالقادر شاهواڻي
امين فهيم مخدوم
امين لغاري
اپوا
اجرڪ
اجمل بيگ مرزا
اجمل خان حڪيم
آڏي ڍال م ڍار
اڇوت
اڇي مک
احتشام الحق ٿانوي مولانا
احسن ڪربلائي
احفاظ الرحمان
احمد ابراهيم
احمد جي چاڳلا
احمد حسن داني
احمد حسين اي قاضي
احمد سلطان چانڊيو
احمد سولنگي
احمد شيخ
احمد علي خان
احمد علي شاهه ڊاڪٽر
احمد فراز
احمد مغل
اختر انصاري اڪبرآبادي
بقائي انسٽيٽيوٽ آف ري پروڊڪشن ائنڊ ڊولپمينٽ سائنسز
بقائي، ڊاڪٽر فريدالدين
اختر حميد خان
بقائي ميڊيڪل يونيورسٽي
اختر رند
اختر علي جي قاضي
انجير
آرام باغ
انڌو هينئر
ادبي تنقيد فن ۽ تاريخ
آر سـِي ڊي
انسان
انسان هفته وار
انساني حق
انسائيڪلوپيڊيا
بڪيرائي مراد علي شاهه
انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي
بکر
آريسر عبدالغفور
انشاءِ ماهرو
بگٽي، اڪبر خان
انعام شيخ
ادريس محمد صديق
ادريس محمد مولوي ڊاڪٽر السندي
انقلاب ايران
آزاد حنيف
اديب رضوي ڊاڪٽر
انگريزي
اڌڪ
انگور
آزادي
ارباب غلام رحيم
ارباب نورمحمد پليجو
اربيلو فقير ڪٽپر
اولي الامر
اوهريا جي عميق ڏي
ايس ايم ڪاليج
ايس ايم لا ڪاليج
ايس گل
انور بلوچ2
ايشيا
اي ڪي بروهي
ائٽمي طاقت
ايلاچي (ڦوٽو)
ائينيمري شمل ڊاڪٽر
ايم آر ڊي
ايم اي قاضي ڊاڪٽر
اياز علي شاهه شيرازي
انور پيرزادو
اياز قادري
اي اي ابڙو ڊاڪٽر
اياز شيخ مبارڪ علي
اي ايم قريشي
بگهڙ
بلاول اوٺو
بلاول بيلجم
بلاول ڀٽو زرداري
بلاول پرديسي
ايڇ اي جي ريسرچ انسٽيٽيوٽ آف ڪيمسٽري
ايڌي عبدالستار
ايم ڪيو ايم
انور سولنگي
اين اي ڊي يونيورسٽي
اين ايم عقيلي
اين جي مجمدار
ايران
اين جي وي هاءِ اسڪول
انور علي سرهيو
ايني بيسنت
ايوانس جيمس
ايوب خان
ايوب کهڙو
ايئرمارشل محمد عظيم دائودپوٽو
آمري
آشا درگاپوري
آمنه خميساڻي
آصف علي زرداري
آصف نواز جنجوعا
آصفه ڀٽو زرداري
آهوجا ميول نيوند رام
آءِ آءِ چندريگر
آغا بدرالدين دراني
آءِ آءِ قاضي علامه
آغا تاج محمد خان
آءِ ايڇ عثماني ڊاڪٽر
آئين
بين الاقوامي اسلامي يونيورسٽي
آغا خان اسپتال حيدرآباد
آغا خان فائونڊيشن
بهاولپور
آغا خان يونيورسٽي
آغا حسن عابدي
آغا خان
آغا خان يونيورسٽي اسپتال
بينظير ڀٽو شهيد
آغا سليم
آغا شاھي
آغا شهاب الدين
بهرام رستم جي
انور علي شاهه ، ڊاڪٽر
بهزاد لکنوي
بهلاڻي
بئنڪ
بياس
آغا غلام نبي پٺاڻ
بلقيس ايڌي
بلوچ
بلوچ اسٽوڊنٽس آرگنائيزيشن
آغا محمد يحييٰ خان
بلوچ عنايت
آغا ناصر
بيت المال
آغا نورمحمد پٺاڻ
آفاق صديقي
آفتاب احمد شيخ
آفتاب شاهه جيلاني
آفتاب شعبان ميراڻي
بيدار مڱريو محمد پريل
آفتاب شيرپائو
آفتاب غلام نبي قاضي
آفـيم
بلوچستان
بلوچ سرور
بلوچ ناصر
بلوچ نبي بخش ڊاڪٽر
بلوچ هدايت
بلوچي ادب
بلوچي ٻولي
بلوچي شعري ادب
بنات المسلمين
بند
آل پاڪستان هالائي مسلم کتري فيڊريشن
آل پاڪستان وومين ائسوسيئيشن
بندرگاهه
آل پاڪستان نيوز پيپرز سوسائٽي
بن قاسم
بنگال
بنگلاديش
بيدل مسرور
آگرا
آگرو عبداللطيف
آگرو غلام رباني
آگياري
بيگم ڊاڪٽر اشرف عباسي
آل انڊيا ڪانگريس
بيگم رعنا لياقت علي خان
بيگم شائسته اڪرام الله
بيگم طاهره آغا
آل انڊيا مسلم ليگ
آل پاڪستان ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس
بيگم عبدالله هارون
آل پاڪستان ميمڻ فيڊريشن
بيگم غلام حسين هدايت الله
بيگم ممتاز راشدي
بيگم نصرت ڀٽو
بنيادي جمهوريت جون خوبيون
بنيادي جمهوريتن جو آرڊر
انيتا غلام علي
بوروشسڪي
انيس خورشيد ڊاڪٽر
انيس ميمڻ
بوگرا فارمولا
اوٺي1
بهار ڪالوني
اور موڙي
اورنگي
آتشبازي
امان الله شيخ
آرڪائيوز
آرمينيا
ادريس راجپوت
ارائونڊ دي ورلڊ
ارباب توڳاچي خانصاحب
ارونا حسين
استاد نصرت فتح علي خان
انڙ حاجي غلام حسين
انساني حقن واري تنظيم
اسحاق انصاري
اسلم فرخي ڊاڪٽر
اشفاق احمد
اشفاق پرويز ڪياني جنرل
اقبال دل
اڪبر خميسو خان
انور حسين صديقي
انور سيال
اثر سنڌي
انيس الدين ڀٽي
اختر جهوناڳڙهي
اختر مورائي
امير علي چانڊيو
امين کوسو
امينه
آتش سنڌي
آچر پاڪستاني
ايم بي انصاري
ايس جي ڀاڳيا
ايمپلائيز اولڊ ايج بينيفٽس انسٽيٽيوشن
بائجي شريف
ببليوگرافي
بخاري ممتاز
اسڪو پارپولا
آصف قاضي
آفتاب سومرو
ٻرڙو ڪوثر
بزمي نثار
بلاول زرداري
آئيي سنڌي سيکين
بي . بي . سي
بيبي صغرا آپا
ابڙو مظهر
باقيامت محمديه صه
بال ٺاڪري
برجيٽ آلچن
برصغير جي ٻولين جو لسانياتي جائزو1
بينا1
احمد ميان سومرو
استاد انور علي سانگي
امداد حسين (موسيقار)
اسٽيٽ بئنڪ آف پاڪستان
امروٽي محمد شاهه
الاهي بخش ٻانڀڻ
الاهي بخش خميساڻي جسٽس
اظهار قاضي
اعجاز سمون
احسان ايڇ نديم
الطاف پيرزادو
الطاف سمو
الهه آباد درٻار
الهبچايو ٽالپر
الياس ٿري
امانت علي خان
اَمانت گل
امبر مهڪ
انب جوڳي
اين ايف سي اوارڊ
ايلي ڪاٽ علي گوهر
انڊس فلوٽيلا
انڙ علي نواز
انڙ فقير رسول بخش
انڙ محمد ملوڪ
او جي ڊي سي
اي بي حليم
ايف اي خان ڊاڪٽر
ڀارت
ڀارت ناٽيم
ڀارت ۽ پاڪستان
ڀارواڻي وشنداس
ڀارو مل اَمراڻي سوٽهڙ:
ڀاشاني عبدالحميد خان
تلور
ڀاڳي
تماڪ
تمر جا ٻيلا
تمغو
تمغه حسن ڪارڪردگي
تمغهء جرئت
تميزالدين مولوي
ڀائي خان
ڀائي لعل محمد استاد
ڀُٽا
تنجڻ
تنقيد
تنوير انجم
ڀٽو آمنه بيگم
ڀٽو شاهنواز
ڀٽو علي محمد
ڀٽو غلام رضا
ڀٽو غنويٰ
ڀٽو فاطمه
ڀٽو محمد اسماعيل
ڀٽو ممتاز علي
ڀٽو ذوالفقار علي شهيد
ڀٽو سَر شاهنواز خان
ڀٽو مير مرتضيٰ
ڀٽو واھڻ
ڀُٽو ۽ تاريخ
ڀٽي
ڀٽي دوست محمد
ڀٽي رشيد
تنوير شاهه محمد زئي
ڀٽي محمد علي
تنيو صلاح الدين
تواريخ پاڪستان
ٺڳ ۽ ڀنڊاري
ڀرڳڙي عبدالغفور
تور 4
ڀرڳڙي عبدالماجد
تور ڊيري لکت
ٺيڙهي
توروالي
ڀرڳڙي غلام مصطفيٰ خان
ثاقبه رحيم الدين
ثانيه مرزا
ثريا ملتانيڪر
ڀڙو ڀيم بهم جو قلعو
ثقافت کاتو پاڪستان
ڀڙو ڀيم بهم جو قلعو1
ثقافت کاتو سنڌ
ثقافتي ورثو
ترچ مير چوٽي
ثقلين مشتاق
ترانه پاڪستان
ثميره زرين
تربت 2
تربيلا ڊئم
ثمينه ڪنول
ثمينه وقار
ڀڳت نارو مل
ترقي پسند تحريڪ ۽ ادب
ٺٽو
ترڪي ٽوپي
ترين
ترين اقبال
ترين شوڪت
ٽاچني
تسنيم احمد صديقي
ٽالپر
ٽالپر الحاج مير علي احمد خان
ڀنڀرو غلام عباس
ڀنڀور
ٽالپر مير نور محمد ڊاڪٽر
ڀَنگَ
ٽالهي
ڀنگڙا
ڀنيان پتڻ
تصوير نگاري
تعزيرات پاڪستان
تعليم
ڀوتاڻي محمد اسلم
ٽپال سرشتو ۽ سنڌ
تعليمي طريقا ۽ مسئلا
تعمير حسين
ڀوپال
تعمير ماهوار ڪراچي
تفسير آية الڪرسي
ٽرانسفارمر يا ڦرڻو
ڀوج پتر
ٽرائوٽ
ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد
ڀورو مل ڪولهي وڪيل
ڀولو پھلوان
ٽڪا خان
تقسيم کان تقسيم تائين
ڀؤنر ڀري آڪاس
ڀون سنڌي
ٽڪو
ڀيا
ٽڪه ٽڪيا ديس
ٽڪي جي رسم
ٽکڙ2
ٽکڙائي حافظ محمد عبدالله بسمل
تولڙو بابا
ٽکڙائي سيد ميران محمد شاهه مير مهجور
ٽڳا2
ٽڳو محمد صالح
ٽلو مل ڌيرواڻي ڊاڪٽر
ٽماٽو
ٽنڊو آدم
ٽنڊو بهاول سانحو
ڀينڊي شريف جو مدرسو
ڀيو جهامون
ڀيو ڪوڙا خان
تابش دهلوي
ٽنڊولڪر سچن
تاج الدين بن زڪريا شيخ
تاج حيدر
تاجدار عادل
تاج صحرائي
تحريڪ پاڪستان
تحريڪ پاڪستان ڪتاب
تحريما ميٺا
تحفه لطيف
تاج مسجد
تحقيقي مرڪز ڀٽ شاهه
تخت
تخت سليمان
ٽئڪسي ڊرائيورز يونين
تيجاڻي نعيمه
تيرٿ ڌارا
ٽي ايس ايليٽ
تيرٿ وسنت
ٽيبل ٽينس
تذڪره لباب الالباب
تيلي ٻج
تذڪره معيار سالڪان طريقت
تذڪره نويسي فارسي در هند و پاڪستان
تِر
ترابي ، علامه رشيد
تبسم صوفي
تبليغي جماعت
تاريخ جا وساريل ورق
تاريخ ريگستان
تاريخ فيروزشاهي
ٿاڻو بولا خان
ٽيڪسيلا
ٽيليويزن
ٿر
ٽيويهه مارچ
ٿر جو ڪوئلو
تارڙ
تارڙ رفيق احمد
ٿهيم عبدالرزاق جسٽس
تاريخ ڪيا ڪهتي هي
ٿله لائبريري سکر
ٿهيم عبدالسلام
ٿهيم محمد عمر
ٿلي ٻولي
ٿياسافيڪل هال لائبرري
تاشقند
تاريخ ادب اردو
تاريخ ادب اردو2
تاريخ اور روشني
ٿيليسيميا
تانسو چلر
پير حسام الدين راشدي
پير حسين شاهه راشدي
پاٽائي حبيب الله صديقي
پيرزادو حاجي محمد
پيرزادو زاهد حسين
پستا
پيرزادو شريف الدين
پيرزادو عبدالحفيظ
پيرزادو عبدالرزاق مولوي
پيرزادو عبدالستار
پيرزادو مولوي محمد معاذ
پاٽولي استاد عاشق حسين
پشاور
پير سرهندي
پاپ موسيقي
پير عبدالرحمان
پير علي محمد شاهه راشدي
پير غلام رسول شاهه جيلاني
پيرڪ
پاجامو
پيرل پياسي
پيرل قنبر
پير مانڪي شريف
پير محمد پانڌياڻي
پير مظهرالحق
جلال چانڊيو
جلال محمود شاهه سيد
جماعت اسلامي
جماعت اهلسنت
جمال خان
جاٽ1
جارجيا
جاسوسي ادب
جاگري
جاگيراڻي اعتبار علي
جاڳو
جـالنڌري حـفيـظ
جامع مسجد ٺٽو
جامع مسجد خدا آباد
جامع مسجد ڳوٺ آدم خان پنهور
جامع مسجد مڪلي
جامعه الازهر
جامعه دارالهديٰ
جامعي محمد سرور پروفيسر
جامي چانڊيو
جان جيڪب
جان محمد عباسي مولانا
جاڻ
جاويد اقبال جسٽس
جاويد جبار
جاويد شاهه جيلاني
جاويد قاضي
جاويد ميانداد
جائلس لائبرري لاڙڪاڻو
جتڪي
جتوئي حيدر بخش ڪامريڊ
جتوئي عبدالحميد خان
جتوئي عبدالرحمـٰن
جتوئي عبدالرحيم آزاد
جتوئي عبدالغفار ڊاڪٽر
جتوئي علي نواز حاجن
جتوئي غلام رسول خان
جتوئي غلام مرتضيٰ خان
جتوئي غلام مصطفيٰ خان
پارسي
پارسي ٻولي
پارسي دري
پارليامينٽ
جتوئي محمد ابراهيم
پاڪ پتڻ
قرارداد لاهور
پاڪستان
جتي بخش بابا
جدگالي
پاڪستان اسٽيٽ آئـل
پاڪستان اسٽيل ملز ڪارپوريشن
پاڪستان اڪيڊمي آف سائنسز
پاڪستان انٽرنيشنل ايئرلائينز
پاڪستان انجمن هلال احمر
پاڪستان انڊسٽريل ڊولپمينٽ ڪارپوريشن
پاڪستان ايئر فورس
پاڪستان براڊ ڪاسٽنگ ڪارپوريشن
پاڪستان تحريڪِ انصاف
جڊيجا اجئه
پاڪستان ٽوئرزم ڊيويلپمينٽ ڪارپوريشن
پاڪستان ٽيليويزن ڪارپوريشن
پاڪستان پوسٽ آفيس
پاڪستان پيپلز پارٽي
پاڪستان پيپلز پارٽي شهيد ڀٽو
پاڪستان پيپلز پارٽي شيرپائو
جرڳو
پاڪستان پينل ڪوڊ
پاڪستان جا بحران ۽ انهن جو حل
پاڪستان جمهوري پارٽي
پاڪستان جو ماضي حال ۽ مستقبل
پاڪستان جي تاريخ
پاڪستان جي پرڏيهي پاليسي
پاڪستان جي شهريت
پاڪستان رائٽرز گلڊ
پاڪستان ريلوي
پاڪستان سائنس فائونڊيشن
پاڪستان سرڪار جو اشاعتي کاتو
پاڪستان طوفان ڪي زد مين
جروار محمد خان
پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ
پاڪستان گرلس گائيڊ ايسوسيئيشن
پاڪستان لاءِ مثالي نظام تعليم جي جوڙجڪ
پاڪستان مساوات پارٽي
جروار محمد رفيق
پاڪستان مسلم ليگ
پاڪستان مسلم ليگ فنڪشنل
پاڪستان مسلم ليگ ق
پاڪستان مسلم ليگ ن
پاڪستان ڪرڪيٽ بورڊ1
پاڪستان ميڊيڪل ايسوسيئيشن
پـاڪـسـتان ميـڊيـڪل ريسرچ ڪائونسل
پاڪستان ۾ قومي سوال
پاڪستان ۾ هڪ اجنبي
پاڪستان نئشنل سينٽر
پاڪستان هاڪي فيڊريشن
پاڪستاني ادب
جسڪاڻي لعل بخش
پالڪي
پالي
پامير جبل
پان
جعفر خان جمالي
جعفر علي خاصخيلي ناچيز
پاڻيءَ منجهه پساهه
پاويل جوڻيجو
جعفري علي سردار
جعفري فقير محمد
ج ع منگهـاڻـي
پاءُ
جگجيت سنگهه
جڳتياڻي لالچند امرڏنو مل
پائُلي
پائونڊ
پائي
پبلڪ اسڪول حيدرآباد
پتافي فيض محمد سڪندري
جلال آباد
پتلي
جمالي رفيق احمد
پتڻ جي ماڙي
جمالي مصري خان
پَٽُ
پٽاٽو
پٽ ڪينئون
پٽيل دراب جسٽس
جمشيد انصاري
جمشيد نسروانجي ميـهتا
جمعو فقير 2
جمعيت العلماءِ اسلام
جمعيت المشائخ پاڪستان
جمعيت اهل حديث
جمهوريت
جمهوري مجلس عمل
پٺاڻ
جميل الدين عالي
جميل جالبي ڊاڪٽر
جناح قائداعظم محمد علي
جنجهي غلام محمد
جنجهي يارمحمد ڊاڪٽر
جنگ2
جنين ڏاند نه ٻج
جواهر لعل نهرو
جوش مظفر حسين
جوش مليح آبادي
جوکيو منظور
جوڳي2
جوليان پال اسانج
جوناٿن مارڪ ڪناير
ڄام تماچي انڙ
ڄام دُرڪ
ڄامڙو، ڪمال
ڄامڙو، مريد علي ( راڳي)
ڄام ساقي
ڄام صادق علي (سـيـاسـتدان )
ڄام غلام قادر خان
ڄاموٽ سيد ذوالفقار علي شاهه
ڄاموٽ، شفقت حسين شاهه
ڄمون
ڄيٺملاڻي، رام
ڄيٺي سپاهيملاڻي
جهرڪ2 (شهر)
جهونا ڳڙهه:
چاچڙ، حـاجـي خـان
چاچڙ، حاجي شاهنواز خان
چاچڙ عبدالوهاب مفتي
چار داڻا (ڪتاب)
چارلي، نور محمد
چارڻ، نظير احمد، ڊاڪٽر
چاغي
چاڳلا
چانديءَ جون تارون (ڪتاب)
چانڊڪا ميڊيڪل ڪاليج
چانڊيو، زخمي
چانڊيو، شهمير خان
چانڊيو، علي خان
چانڊيو، غلام قادر
چانڊيو، محمد يوسف خان
چانڊيو، منير2
چانڊيو، منير احمد
چانڊيو، مولابخش
چانڊيو، نور احمد
چانسلر (Chancellor)
چانگ، ساجن
چانگ، ڪمال خان
چانور (Rice)
چڀڙ/ متيرو
چترال
چترڪاري/ مصوري
چِـٽَ پهاڙن جا
چٽگانگ
چٺا
چٺا، حامد ناصر
چٺا، محمد حسين
چِچِي
چـرَچ
چرس
چشتي، مجاهد
چشمه بئراج
چَـڪُ 2:
چڪچُڪو
چڪلاله
چڪوال
چـڪـور
چِکَ
چلاس
چلغوزو
چماري
چمڙو2
چمڙو3
چمن2
چناب ندي
چنا، شبير ’ناز‘
چنا، عبدالله
چنبيلي
چندر سنگهه، راڻو
چندر گپت موريا
چـنـدن گل ٻُوٽِي
چنڊ
چنڊ جهڙا پرين
چنڊ ڏسڻي ڪميٽي
چواين لاءِ
چوٿين مارچ جو واقعو
چوڌري پرويز الاهي
چوڌري خليق الزمان
چوڌري، رحمت علي
چوڌري شجاعت حسين
چوڌري، فضل الاهي
چوڌري، محمد علي
چوڌري، نثار علي خان
چؤسٽو
چـوڪڙيـدار-ڳوراهه
چُهڙا
چِيتو
چيٽو مل
چيري
چـيـڙ/ چـيـل
چيلسو/ چيلسي
چيما
چيمبر آف ڪامرس
چـيـن
ڇاڇرو 3
ڇاري ڍنڍ
ڇانوڻي1
ڇتي جي بيماري/ ڇتائپ
ڇپائي
ڇَڇَر1
ڇور
ڇيڻو
حاتم علوي
حاجي علي انور کوکر
حاجي فيض محمد ميمڻ
حاجي محمود ’خادم‘
حاجي مولابخش سومرو
حاجي نجم الدين سريوال
حافظ عبدالرزاق مهراڻ سڪندري
حافظ قاضي لعل محمد متعلوي
حاڪم علي زرداري
حامد علي مرزا جسٽس
حب پاور پلانٽ
حبيب ابراهيم رحمت الله
حـبيـب الله ڪلـهـوڙو
حبيب بئنڪ پلازا
حبيب جالب
حتف ميزائيل
حديقه ڪياني
حـُر
حُر تحريڪ
حسام سومرو
حسن درس
حسن شيخ
حسن عابدي
حسن علي عبدالرحمان
حسن ناصر
حسني قادري، پير غلام شاهه جيلاني
حسين آباد1
حسين بادشاهه
حسين بخش ناريجو
حسين بخش وڳڻ
حسين حقاني
حسين شاهه فاضلاڻي
حسين شهيد سهروردي
حسين هارون
حشمت پارواڻي
حشو ڪيولراماڻي
حضور بخش صوفي
حفيظ ڪاردار
حفيظ ڪنڀر
حقاني محمد حسن
حق بخشائڻ
حُقو
حڪيم
حڪيم، احمد حسين
حڪيم غلام مرتضيٰ شاهه
حڪيم محمد احسن
حڪيم، محمد حسن قريشي
حمايت علي شاعر
حمزه علوي
حمود الرحمان، جسٽس
حمودالرحمان ڪميشن
حمـيـد سـنڌي
حميد علي خان، استاد
حميد نظامي
حميد هارون
حميده کهڙو، ڊاڪٽر
حميره چنا
حنا رباني کر
حنيف رامي
حنيف محمد
حيدرآباد
حيدرآباد جو اڳيون اوج
حيدرآباد دکن
حيدر علي
حيدر منزل ڪراچي
حيوانن جي حقن جي تحريڪ
خادم حسين ابڙو
خادم حسين انڙ
خادم حسين شاهه
خادم حسين، قاضي
خاصخيلي، جان
خاصخيلي، ذوالفقار علي
خاڪي
خالد آزاد
خالد چانڊيو
خالد سنڌي
خـالـد شـمـس الـحـسـن
خالد کوکر
خالد محمود سومرو، ڊاڪٽر
خالده غوث
خان
خان آف قلات
خانبهادر احمد خان سڌايو
خانبهادر غلام محمد خان وساڻ
خانبهادر محمد صديق ميمڻ
خانداني منصوبابندي
خانزادو سميع الوري
خان صاحب، ڊاڪٽر
خانصاحب، غلام رسول ڪيهر
خان عبدالغفار خان
خان عبدالولي خان
خٽڪ، اجمل
خدائي خدمتگار تحريڪ
خروشتي، کروشتي خط
خسخس
خشڪسالي، سوڪهڙو
خشڪ، عبدالله
خضر حيات خان، سردار
خضر حيات، قاضي
خطاطي
خليق الزمان، مخدوم
خليل الرحمان، مير
خميسو خان
خنجراب دروازو
خواجائي، شوڪت
خواجه خورشيد انور
خواجه خيرالدين
خواجه شمس الدين
خواجه محب علي
خواجه محمد اشرف ويهڙائي
خواجه، محمد شريف طوسي
خواجه، معين الدين
خواجه ناظم الدين
خواجه، نور افروز، ڊاڪٽر
خوراڪ ۽ زراعت جي تنظيم
خورشيد حسن، شيخ
خورشيد قائمخاني
خوشاب نيوڪليئر ڪامپليڪس
خوشبخت شجاعت
خيبر پختونخوا
خير بخش مري، نواب
خيرپور 1
خير شاهه 2
خير شاهه جو پڙ
خير محمد نظاماڻي
داتا گنج بخش هجويري
داداڀائي گروپ آف ڪمپنيز
دادا سنڌي
دادا گرداس واڌواڻي
دادو شاهه
دادوي، غلام مصطفيٰ
دارا جو لڪ
دارالسلام
دارالعلوم ديوبند
داليون
دامنِ ڪوهه
دائرو
دائودپوٽو، ڊاڪٽر عمر بن محمد
دبر ڪوٽ
دبئي فيسٽيول
دراني، آغا عطا محمد
دراوڙ لوڪ
درزي وڏو
درس، ظهورالحسن، مولانا
درس، عبدالغني
درس، محمد سچل
درِشهوار سيد، ڊاڪٽر
ڏيٿو، عبدالرحيم
در محمد ڪمال
در محمد گائنچو
دريا خان جلباڻي
دريا خان راڄپر
دريا خان کوسو
درياڻي هري دلگير
دسهڙو
دکايل، هوندراج
دلاور خانجي
دل جي دنيا
دلربا طائوس
دلشاد مرزا
دَل، لطف علي
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

ملڪ - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

باگڙ ديس
بحرين
اسرائيل
افغانستان
برطانيا
برما
انڊيا
انگلنڊ
اردن
ايران
ملڪ ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون