داخلا نمبر 7447
عنوان جتي
شاخ سينگار
پڙهيو ويو 363 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد ٽيون
جتي

جتي

جتي

جُتي: چمڙي جي صنعت جو عظيم ڪارنامو جُتي آهي. جُتي انساني لباس جو ابتدائي جز آهي ۽ کيس تمام گهڻين سختين ۽ تڪليفن کان نجات ڏياري ٿي. آڳاٽي وقت کان وٺي انسان پيرن ۾ پائڻ لاءِ جُتي استعمال ڪندو آيو آهي. اوائلي دؤر جو انسان پيرن جي بچاءَ لاءِ وڻن جا پن يا جانورن جون کَلون ڪم آڻيندو هو. آهستي آهستي چمڙي جي تري واري چپل جهڙي جُتي وجود ۾ آئي. ٻه هزار سال اڳ ۽ ان کان پوءِ چمڙي مان ٺهيل چپل نما جتيون ٺهڻ لڳيون. خاص ڪري پير جي پٻ مٿان ٻه پٽيون ۽ کُڙيءَ کي مضبوط ڪرڻ لاءِ هڪڙي پٽيءَ واري جُتيءَ جو عام رواج هو. سنڌ ۽ هند ۾ پير جي ماپ جون ڪاٺ مان ٺهيل پٽين تي چمڙي يا ڪپڙي جون وڍيون هڻي، جُتي ٺاهي ويندي هئي، جنهن کي چاکڙيون چوندا هئا. ڪن چاکڙين ۾ ڪاٺ جي ٻنجي لڳندي هئي، جيڪا آڱر ۽ آڱوٺي جي وچ ۾ اچي پير کي مضبوط جهليندي هئي. هن وقت ڪاٺ جي چاکڙيءَ جو رواج ذري گهٽ ختم ٿي ويو آهي. موجوده دؤر ۾ چمڙي، ڪپڙي يا ڪنهن ٻئي مواد مان ٺهيل بوٽ ۽ سليپر وغيره کي به جُتي چيو ويندو آهي. مينگهواڙ جتيءَ کي ’پڳرکي‘ چوندا آهن. اڪثر مينگهواڙن کي ’موچڪي ڪم‘ تي دسترس حاصل آهي، هيءُ ڌنڌو اختيار ڪرڻ وارا سنڌ ۾ موچي سڏجڻ ۾ آيا ۽ موچي پنهنجي هٿن جي محنت ۽ دماغي قوت سان جيڪي جتين جا نمونا ٺاهين ٿا، انهن ۾ هيٺيان خاص آهن:
مرداڻيون جتيونِ: ديسي، سليپر، سنڌڻ جُتي، بوٽ، سپاٽا، سئنڊل، چپل چاکڙيون ۽ مارواڙي جُتي کڙيءَ سان.
زنانيون جتيون: سنڌڻ جُتي ٽؤنر سان، جنهن جا ڪيترائي قسم ٿيندا آهن جن ۾ ست ٽؤنري اهم آهي. چندلي واري جتي، جيڪا گهڻو ڪري ڪولهي برادري استعمال ڪندي آهي، جنهن جي کڙي مرداڻي سنڌڻ جُتيءَ جهڙي هوندي آهي. مارواڙيءَ جتيءَ تي ڀرت هوندو آهي، جُتين جا جيڪي ٽي نمونا ڏنا ويا آهن، انهن مان وري هر هڪ جا ڪيترائي قسم آهن.
جُتي ٺاهڻ لاءِ استعمال ٿيندڙ اوزار:
(1) کهيڙي: هيءَ ڪاٺ جي ٺهيل، چمڙي کي نرم ڪرڻ ۽ استري لاءِ ڪم ايندي آهي.
2- ڪارب: ڪاٺ جا ڪارب مختلف سائيزن جا آهن، جن تي جُتين جا نمبر ماپيل هوندا آهن.
3- گوٽي يا موکري: موکري ڪاٺ جي ٺهيل هوندي آهي ۽ چمڙي کي ڪٽڻ لاءِ استعمال ڪبي آهي.
4- ڦرهڙي (ڦروٽي ):ڪاٺ جي مستطيل پٽي، جنهن تي رنبي سان ڪم ڪبو آهي.
5- راپي (رنبي):راپي لوهه جي ڌار سان هوندي آهي ۽ چمڙو ڪٽڻ ۽ ان کي درست بيهارڻ جي ڪم ايندي آهي.
6- انبوري يا پڪڙ: انبوري ڪوڪا ڪڍڻ ۽ موڙڻ جي ڪم ايندي آهي، هيءَ لوهه جي ٺهيل هوندي آهي.
7- اڪولائي: اڪولائي لوهه مان ٺهيل ٽن پيرن واري هوندي آهي. ٻه پير زمين تي پير لڳل هوندا اٿس ۽ ٽئين پير ۾ جُتي ڦاسائي ان تي ڪوڪا هڻبا آهن.
8- پنجس: پنجس فرمي تي پنو چاڙهڻ لاءِ ڪم ايندي آهي ۽ لوهه جي ٺهيل هوندي آهي.
9- هٿوڙي: هٿوڙي لوهه مان ٺهيل هوندي آهي ۽ ڪوڪا ٺوڪڻ جي ڪم ايندي آهي.
10- ڪنڍو: ڪنڍو ڪارب ۾ ڦاسائي، ڪارب کي جُتيءَ مان ڪڍبو آهي.
11- آر: آر، لوهه جي چهنباري سيخ آهي، جنهن کي هڪ پاسي ڪاٺ جو هٿيو هوندو آهي، هن سان سوراخ ڪري سئيءَ سان ڌاڳو اڪاربو آهي.
12- ڪنڍي: هيءُ آر جو سڌريل روپ آهي، جنهن جي چهنب ۾ کپو هوندو آهي، ان سان ڌاڳي کي پوئتي ڇڪي وٺبو آهي.
13- روئيِ/ روهي: روهي پٿر جي هوندي آهي ۽ اوزار تيز ڪرڻ جي ڪم ايندي آهي.
14- سُنبو: سنبو لوهه جو ٺهيل هوندو آهي ۽ سوراخن ڪرڻ جي ڪم ايندو آهي .


لفظ جتي هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
آباد
بابا بنکنڊي مهراج
بابا حاجي ميرمحمد
بابا صلاح الدين
بابا گرپت صاحب
بابا گوبند داس
باختر
بادل2
بار/ ٻار
آبڙي
بارگاهه
باز
بازار
باغ
باغ آئينه
باغبان
باغ محمد بيشڪ جوکيو
آبي پکي
باقراڻي مدرسو
آتش پرستي
باقر سنائي
آتش فشان
آتش ڪده
آتمارام لعلواڻي
بالميڪي/والميڪي
بانبڙي جو دڙو
باهه
آتڻ
آٿاڻو
ٻاٻاڻي ڪيرت
بٺورو
بچايو رند
بچو بادشاهه
بحر
بخارا
ڪامريڊ عزيز سلام بخاري
مستور فاطمه بخاري
بختاور شهيد
بختيار بيگ
ٻار (هنڌ)
بختيار ڪاڪي قطب الدين
بخشاپور
بدر
بدر جي جنگ
ٻارڻ (ذات)
ٻاروچو باغ
بدڪ
ٻاگھل
بدين
ٻانڌي (عمل)
ٻانھو
ٻٻر (وڻ)
ٻاٻري
ٻٽ سرائي
ٻٽي
ٻڌيا
ٻڍل بيگ ميرزا
ٻرڙو محبت علي ڊاڪٽر
ٻرڻو (وڏو)
ٻاٻرين جا آثار
ٻڪري
ٻک
ٻگهه
ٻگهيا
ٻگهيو عزيز الرحمان ڊاڪٽر
ارسطو
ارمان
ٻلهڻ
ارنيسٽ ٽرمپ
ارنيسٽ ٽرمپ وارو ڇاپو
اروڙ ونسي
ازبڪستان
استاد امجد علي خان
ٻلي ٿڙي
ٻنگ لڻڻ
ٻني
ٻني (زراعت)
استاد شفيع فقير
استاد گلزار علي خان
استاد مبارڪ علي خان
ٻوڏ
اسٽوپا
اسٽيشن
ٻولھاڙي (ڳوٺ)
اسحاق فقير ڪارو مڱڻهار
اسدالله کهڙوي
اسدالله لاڙڪ ڊاڪٽر
ٻه منهين بلا
اسرافيل عليه السلام
اسراڻ غلام محمد، خانبهادر
ٻيٽو جتوئي
ٻيجل
اسڪندر مرزا
اسلام آباد 2
ٻيلو ناصري
اسلم خواجا
اشتياق انصاري
اشرف شاهه ڪامارائي
اصغر سائين
افلاطون
اقبال علامه ڊاڪٽر
اقليت
ٻه درياھي
ٻيڙي
اڪرم علي ملاح
اڪڙ
اڳڙا
بڊاماڻي پنرو
الانا ڊاڪٽر غلام علي
الحاج سيد حاجي عبدالرحيم شاهه
آخوند سانوڻي
الطاف حسين
برده فروشي
الغوزو
برف
برفت
برقعو
الهه بخش ٽالپر
ابدالي احمد شاهه
ابراهيم بن اڌم بلخي
ابراهيم جويو
الهڏنو خاصخيلي فقير
الهوسايو شيدي
بروهي علي احمد
الياس عطار قادري
اليڪٽرانڪس
اليگزينڊر برنس
اليگزينڊر گراهم بيل
آچر فقير
ابراهيم خليل الله حضرت
اُما ديوي
امام ابُوحنيفه
امام احمد بن حنبل رحه
امام انقلاب مولانا عبيدالله سنڌي
امام بارگاهه
امام بارگاهه2
امام بخاري
امام بخش خادم
ابڙا قبو
ابڙو اسحاق ڊاڪٽر
ابڙو الياس پروفيسر
ابڙو بدر
ابڙو جمال
ابڙو شمس الدين
امام بخش شاهه فدوي
برهم کتري
ابل فقير مهڪاڻي
امام علي نازش ڪامريڊ
امام غزالي رحه
بريل سسٽم
آخوند عبدالحميد
امجد سراج ميمڻ
ابن بطوطه
امداد الله انڙ
امداد حسين
ابن خلدون
امداد علي سرائي
امداد محمد شاهه
ابن سينا
اَمراڻو
امرت خان
امر جليل
ابوالبقا بکري
ابوالحسن صغير
ابوالطيب سنڌي
ابوالعباس احمد منصوري
بشير احمد شاد، ڊاڪٽر
ابوالڪلام آزاد
اَبوذر غفاري حضرت
آدرشي ناريون
آدمجي حاجي دائود
آدم شاهه ڪلهوڙو
اٽڪ
آدم عليه السلام
آديسي
امير پير جي غار
اُنَ1
اجهور
اڇي پڇ وارو لومڙ
احسان بدوي
احمد ٺٽوي ملا
احمد جي چاڳلا
احمد شاهه
احمد علي شاهه ڊاڪٽر
احمد ھالائي مخدوم
بصره
بعل
بغاوت
بغداد
آڏواڻي ، ڀيرو مل مهرچند
اختر حميد خان
آڏواڻي ، پارپتي رام ڪرشن
بقراط
آڏواڻي ، جڳت
انجمن حسيني
آراراط ڪوهه
آرام باغ
آر ايم هري ڊاڪٽر
اَنڌي جي ڪسي
انڌي جي موري
بکر
بگا
بگٽي
بگو دڙو
آريسر محمد ايوب فقير
آريسر واھي فقير
آري فقير چانڊيو
ادريس جتوئي
ادل سومرو
انڪيوبيٽر
انگور
اڍو ڪيهر ۽ هوٿل پري
اوڪراڙو
اولمپس
اويس قرنيِ حضرت
ايشور چندر
ايشوري جوتواڻي
ايلسا قاضي
آسا پورا
بلاول ڀٽو زرداري
ايڇ ٽي لئمبرڪ
آسواڻي
ايڌي عبدالستار
ايم ڪيو ايم
اين جي مجمدار
ايران
انور علي سرهيو
اينگلو ورنيڪيولر اسڪول سکر
ايوب خان
آشا درگاپوري
آصف نواز جنجوعا
آوي
آهوجا
آءِ آءِ قاضي علامه
آغا تاج محمد خان
آغا خان
بهاول خان عباسي5
بهاءُ الدين ذڪريا
بهاءُ الدين گودڙيو
بينظير ڀٽو شهيد
انور علي شاهه
آغا صوفي
بهلاڻي
بئنڪ
آغا عبدالنبي عليگ
بيان العارفين
آغا غلام نبي پٺاڻ
آغا گل
بلوچ عنايت
بيت
آفندي حسن علي
بلوچ سرور
بلو سي راڻي
بليدي
بمبئي
بنارس
بندرگاهه
بنگال
بنگلو (هنڌ)
آکاڙو
آگرو
آگرو غلام رباني
آگھمي ابو طالب
بيگم غلام حسين هدايت الله
بيگم مريم حاتم بدرالدين طيب جي
بني اسرائيل
بوروشسڪي
انيس ميمڻ
انيل ڪن
اوتارو
اوتڙ
بوهري
بوهري2
اوجهڙي ڪئمپ
بهادر شاهه ظفر
اورنگزيب عالمگير
اورنگزيب مسجد
امان الله شيخ
ٻاگهل (ذات)
ادريس راجپوت
ادريس عليه السلام
آسا2
آسٽريليا
آسر فقير
آسودارام ، سَنت
ارونا حسين
آسو رام آسو
اسٽالن
آمريڪا
انڍڙ عبدالقادر
اسپين
ابرار قاضي
اسحاق انصاري
ابنِ اسحاق
اسماعيل عليه السلام
ابن بيطار
ابن رشد
اشفاق احمد
ابوالحسن
ابوالحسن صغي
اڪبر خميسو خان
ابو جعفر طوسي رح
انصاري شيخ صادق علي
التتمش
انور الدين شيخ
انور حسين صديقي
انور سيال
اچل پرساد سوامي
احمد خان هيسباڻي
احمد سائين خانڳڙهيِ
اوباما بارڪ
اوٺيئڙو
اختر جهوناڳڙهي
اوپيرا
امام بري
امر ڀٽي
امير علي چانڊيو
امين کوسو
انار ڪلي
انٽرنيشنل پيس بيورو
اهروي عبدالمجيد ماجد
باشو 1
آخوند شيخ ميان فيض
باميان
ائنا اخمتووا
ايمپلائيز اولڊ ايج بينيفٽس انسٽيٽيوشن
بائجي شريف
آدم شاهه جو تڪيو
آر ڪي سڌوا
بڊو جبل
برازيل
آسن داس
آصف قاضي
برهماڻي غلام رسول
ٻاجهي فقير لغاري
بريلوي احمد شاهه
ٻنوي مولانا محمد سليمان
ٻني سنڌو سيوا سنگهه
بنجو آبشار
بودو ڪنڀ ۽ وادي
براهوئي تاج بانو
براهوئي علامه حاجي محمد عمر دين پوري
برڪت علي
بکر فقير سومرو
بکري سيد محمد مڪي
بئريسٽر عبدالرحمان
بينا1
ٻاگهلائي علي محمد مولوي
ٻُٽا قبا
ٻڍو فقير وگهامل
ٻرڙو شاهنواز
اقبال جوڳي
ارنيسٽ مئڪي ڊاڪٽر
استاد نبي بخش مڱڻهار
امو کٽي
الاهي بخش ڀٽي
اُسڙي ڇانئڙي
الهبچايو ٽالپر
اليعقوبي
امان الله مهر
اميد علي شاهه رضوي ( سياستدان )
انب جوڳي
اي ميل
ايلي ڪاٽ علي گوهر
انٽرنيشنل ريڊ ڪاس
انڊس فلوٽيلا
اوپن جيل بدين
اولڊ ڪئمپس
ائٽڪن اِي ايڇ
ايسر خدمتگذار
تقي عليه السلام امام
ڀاڏائي قنبر علي شاھ شريف
ڀاڏ مَڪان
تڳوسر جي ترائي
تڳيو چانگ
تلاءُ
ڀارت ورش
تلور
ڀاڳي
ڀاناڻو
ڀانڊارُ/ڀانڊارو
تماچي
ڀاوسار
تمر فقير
ڀاوند لاکا
ڀائي خان
ڀائي گُرداس
ڀائي مردانا
ڀِٽَ1
ڀٽ شاھه
ڀٽ شاهه ثقافتي مرڪز لائبرري
تنزانيا
تنقيد
ڀٽو علي محمد
ڀٽو محمد اسماعيل
ڀٽو ذوالفقار علي شهيد
ڀٽو سَر شاهنواز خان
ڀٽو مير مرتضيٰ
ڀٽي
ڀٽي عبدالستار
ڀٽي عنايت حسين
ڀٽي مخدوم محمد صالح
ڀٽين جي جامع مسجد جو مدرسو
تنيا
ڀُڄ
تنيو صلاح الدين
ٺٽوي مخدوم محمد هاشم
ٺٽوي ميان محمد صادق نقشبندي
ٺٽوي مير ابوالقاسم خان زمان
ٺٽوي نيازي
ٺٽي جا مغل نواب
ٺپي ڍوري
ٺڪر
ٺڪراٽو ٺڪراٺو
توبه سورة
ڀرتري هري
ڀُرٽ2
ڀَرچُونڊي
توجي نالي وارو دڙو
ڀرڪيو شيخ ٺٽو
ٺوڙهي بجار ۽ ٺوڙهي سهراب
ڀرڳڙي عبدالغفور
ڀرڳڙي عبدالماجد
ثابت علي شاهه ڪربلائي
ڀرڳڙي غلام مصطفيٰ خان
ثاقبه رحيم الدين
ڀرڳڙي ميان غلام محمد خان
ثريا سوز ڏيپلائي
ثعلبيه
ڀَڙَج
ثقافت کاتو سنڌ
ثقافت
ڀڳت ڪتاب
ڀڳت ارجن ڪنواڻي
ڀڳت ٽهليارام
ڀڳت ٽيئون رام
ڀڳت پرتاب
ثقفي حجاج بن يوسف
توريت
ترجنيف
ڀڳت روپچند
ترڇل
ترائي
ترائيءَوارو تڪيو
ثناءَ الله قادري
ترخان مرزا محمد عيسيٰ بيگ ثاني
ڀڳت کيمچند
ڀڳت گهنشام ويڌرام گهنشو ڀڳت
ٺارو شاهه
ٺارومل بجاج
ٺاڪر دوارو
ٺٽ
ترقي پسند تحريڪ ۽ ادب
ڀڳت هاسارام پنجواڻي
ڀڳتياڻي ھَرِي ديوي
ڀڳتي تحريڪ
ٺٽو
ٺٽوي حسين شاهه مراد شيرازي
ٺٽوي سيد علي ثاني
ترڪي
ڀڳوان ٻڌ
ترمذ
ٺٽوي شيخ طيب
ٺٽوي شيخ عزت الله
ڀڳوان کلناڻي ساقي
تري 2
ترين اقبال
ترين الف خان خانبهادر
ٺٽوي مخدوم محمد صادق
ڀڳو ٽوڙو ۽ لڪي تيرٿ
ٽاڊ جيمز
تڙ 4
ڀنڀاڻي نارائڻداس ميوارام
ٽالپر
ٽالپر الحاج مير علي احمد خان
ڀنڀور
ٽالپر مير رستم خان
ٽالپر مير شهداد علي خان حيدري
ٽالپر مير شير محمد خان
ٽالپر مير عبدالحسين خان سانگي
ٽالپر مير فيض محمد اول
ٽالپر مير ڪرم علي خان ڪرم
ٽالپر مير محمد حسن علي خان
ٽالپر مير محمد نصير خان جعفري
ٽالپر مير نور محمد ڊاڪٽر
ٽالپرن جو ڪتبخانو
ڀنگر غلام نبي
ٽانڪو
ڀنگڙا
ڀِنيان
ڀوبينسور
تصوير نگاري
تعزيو 2
تعليم
ٽٽيءَ ٽور
ٽپال سرشتو ۽ سنڌ
تعمير حسين
ٽراٽسڪي
ڀوپو
ٽرام
ڀوڄراج جهمٽ مل موٽواڻي2
ڀوڄراج چانڊو مل موٽواڻي
ڀوڄراج شيوڪ
ڀورٽي2
ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد
ڀولڙو
ڀولو پھلوان
ٽڪاڻو
ٽڪري
تقي شاهه پير
ڀئونر
ٽڪي جي رسم
تولارام عاجز
ٽکڙ2
تولارام ڪنعيا لال رهيجا
ٽکڙائي حاجي عبدالستار جان
ٽکڙائي حافظ محمد عبدالله بسمل
تولڙو بابا
ٽکڙائي سيد حاجي محمد حافظ شاهه
ٽکڙائي سيد محمد شاهه سعيد
ٽکڙائي سيد محمد عالم شاهه عالم
ٽکڙائي سيد ميران محمد شاهه مير مهجور
ٽکڙائي قاضي محمد دائود
ٽکڙائي محمد حسن جان رحه سرهندي
ڀِيل1
ٽلو مل ڌيرواڻي ڊاڪٽر
ٽنڊو آدم
ٽنڊو آغا
ٽنڊو بهاول سانحو
ٽنڊو ٻورا
ٽنڊوڇاڱاڻي
ٽنڊولڪر سچن
ٽنڊو محمد خان
تونگ شريف
ٽنڊو ولي محمد
ٽنڊو يوسف
تاج الدين سيد
تاجپور
تاج محل
تحريڪ پاڪستان
تحريڪ مهدوي
ٽوپي
تحريڪ ميانوال
تاجو ليکي
تهي ٽڪر
تحقيقي مرڪز ڀٽ شاهه
ٽهل ايسرداس ڪيسواڻي
ٽهلرام آزاد
ٽهليو ڀڳت
ٽه منهون
ٽه هٽي تين هٽي
تذڪره المعاصرين
تذڪره پوراني سادات سکر
تذڪره حسيني
ٽئونر ٽؤنر
تيجاڻي نعيمه
تيرٿ
تيرٿ جو تلاءُ
تيرٿ ڌارا
تيرٿ روچيرام منگوراڻي پريتم
تيرٿ سڀاڻي
ٽي ايس ايليٽ
تيرٿ وسنت
تذڪره زبدة المعاصرين
ٽي ايل واسواڻي
تير 2
تذڪره لباب الالباب
تيل وهيڙو
تيلي ٻج
تيونس
تِر
تاؤمت
ٿاڪ
تبليغي جماعت
تتر
ٿامس ايڊيسن
ٽيجارام سنت
ٿامس مان
ٿامس هنٽ مورگن
ٽيسٽ ٽيوب بيبي
ٿان
ٿانور ڀٽي
ٿاڻو
ٿاڻو بولا خان
ٿڌاڻي
ٿڌاڻي ڏيئومل گاگن مل
ٿڌو
ٽيڪسيلا
ٽيڪنالاجي
ٽيڪواڻي
ٽيليويزن
ٿڌو ڪمربند
ٿر
ٽيويهه مارچ
ٿومينگ ٿمينگ
ٿريلي ٻولي
تارُون
ٿم
ٿيٻو فقير عبدالله
تانتيا ٽوپي
تان رس خان
تان سين
جلال الدين شاهه
پاٻوڙو پٻڻ جو پن
پاٻوهر
پير پٺو
پير جو ڳوٺ
پير حاجي چڙاري جو مقبرو
پير حسام الدين راشدي
پير حسن ڪبير الدين رح
پَڙو
پاٿاري
پِڙِي
پير رڪن الدين سخي
جلال الدين مخدوم جهانيان جهان گشتت
پاٽائي دين محمد مخدوم
پيرزادو زاهد حسين
پاٽائي شيخ مبارڪ
پاٽائي شيخ معروف
پيرزادو عبدالستار
پسوپتي
پيرزادو غوث محمد گوهر
پاٽائي محمد طاهر بن يوسف
پاٽائي مخدوم حسن الله صديقي
پاٽائي يوسف سنڌ
پاٽ پراڻي
پيرزادو مولوي محمد معاذ
پيرزادو مير محمد
پاٽويون
پير زين العابدين شاهه زينل
پير سرهندي
پير سومرو1
پاٺشالا
پير عبدالستار جان سرهندي
پير ڪرارو
پير ڪرم الله انصاري دلبر سائين
پير ڪمال ڪمال فقير
پير گاجي شاهه1
پير لاکو لطف الله
پيرل پرديسي سيتائي
پاڇيلي مهرو
پادر
پير محمد اسماعيل جان سرهندي
پير محمد هالائي
جلال چانڊيو
جلال فقير ٽالپر
جلال کٽي
جلال محمد هالائي مخدوم
جلال محمود شاهه سيد
جمال الدين افغاني
جمال خان
ٻي عالمي جنگ
جابر بن سنان حراني
جاتي1
جاثيه سورة
جاحظ
جاحظ1
جادم جکرو
جادو فقير شهيد
جاکي ڪوٽ
جالوت
جامع مسجد
جامع مسجد دهلي
جامع مسجد مٽياري
جامع مسجد محمدپور اوڍو
جامعه اشرفيه
جامعه دارالعلوم شرعيه
جامعي محمد سرور پروفيسر
جان بيمس
جان ڪيٽس
جان ملٽن
جان ميڪسويل ڪوئٽزي
جان نثار خان
جانڻ سونارو
جاني بيگ مرزا جو مقبرو
جاوا
جبل
جبل زيتون
جت
جت علي فقير
جتڪي
جتوئي حيدر بخش ڪامريڊ
جتوئي علي بخش ڊاڪٽر
جتوئي غلام رسول خان
جتوئي غلام رسول مولانا
پارپتي رامڪرشن آڏواڻي
پارسناٿ جو پتلو
پارسي
پارڪر
پارلياماني حڪومت
جتوئي محراب خان
پاروتي
پارو چاولا
جتوئي محمد يعقوب ڪامريڊ
جتوئي مصطفيٰ حيدر
جتوئي مظهر علي ڪامريڊ
جتي
پاڪ پتڻ
قرارداد لاهور
پاڪستان
جتي بخش بابا
جتي ستي ابراهيم شاهه
جده
پاڪستان انڊسٽريل ڊولپمينٽ ڪارپوريشن
پاڪستان ايئر فورس
جڏهن پرين ڪري ٿو پنڌ
پاڪستان پيپلز پارٽي
جرمني
جروار عزيز الله ڪامريڊ
جروار محمد خان
جروار نذير احمد ڊاڪٽر
جريڪو
پاڪ سنگهار
پالي
پاناما
پاناما نهر
جسونت سنگهه ۽ جئسنگهه
جشن واسواڻي دادا
جعفر خواجو
پانڌي خان لغاري اول
پانڊوَ
پاڻو
پاڻي
جعفري غلام حسين ڊاڪٽر
پائـلـو بياجـي
جگر مرادآبادي
جڳتياڻي لالچند امرڏنو مل
پٻ جبل
جلال آباد
جلال الدين رومي
جلال الدين سرخ بخاري
جمالو
پتو
پٿر جو پراڻو ثقافتي دؤر
پٿوري جو مدرسو
جماڻي مدن
پٽاٽو
پٽ فيڊر
پٽڻ1
پٽڻ جو دڙو
پٽيل دراب جسٽس
جمشيد انصاري
جمن جَتيءَ جي مزار
جمن دربدر
جمن شاهه جَتيءَ جو مقبرو
جمن شاهه شهيد
جمهوريت
پٺاڻ
پٺاڻ جي ڪافي
پٺاڻ درمحمد ڊاڪٽر
پٺاڻ قادرداد خان
جميعل شاهه ڏاتار
جميلا بوپاشا
جناح قائداعظم محمد علي
جنت
جنجهه
جنجهڻ الهه بخش
جنجهي
جن مسجد
جنيد بغدادي
جنيد بن عبدالرحمان
جنيوا
جَوَ
جواهر لعل نهرو
جوتواڻي موتي لال ڊاڪٽر
جوڌپور
جوزف اسٽالن
جوش مظفر حسين
جوش مليح آبادي
جوکيوعبدالمجيد بکري
جوڳي2
جَون ايليا
ڄام آري:
ڄام ابراهيم سمو
ڄـام اوڍو
ڄام تماچي ۽ نوريءَ جي مزار
ڄام جرار:
ڄام جکرو
ڄام جوڻو
ڄام چينو
ڄامڙو (ذات)
ڄامڙو، مريد علي ( راڳي)
ڄام ساقي
ڄام ’فيروزالدين‘ انڙ
ڄام مهڙ نوتيار
ڄام مير خان ثاني
ڄاموٽ سيد ذوالفقار علي شاهه
ڄم بابت سنوڻ
ڄيٺاسنگهه
ڄيٺملاڻي، رام
ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي
ڄيٺواڻي، هريڪانت
ڄيٺي سپاهيملاڻي
جهار
جهانگِي (ذات)
جهرڪ2 (شهر)
جهلاوان
جهمٽ مل ٽلواڻي
جهمٽ مل خوبچند ڀاوناڻي
جهمپير
جهم ڪوٽ/ هيم ڪوٽ (ماڳ)
جهنگل شاهه مست
جهوڪ 1
جهول (شهر)
چاچڙ عبدالوهاب مفتي
چارلس ڊاروِن (Charles Darwin)
چارلس نيپئر
چارلي چپلن (Charlie Chiplin)
چاڪر خان رند
چاڳلا
چالوڪ
چاندو فقير
چانڊڪا پرڳڻو
چانڊڪا ميڊيڪل ڪاليج
چانڊورام، سَنت
چانڊيو، باگو
چانڊيو، عبدالله، مولانا
چانور (Rice)
چانهڪ
چانهونءَ جو دڙو
چاڻڪيه
چاولا
چاهي
چڀڙ/ متيرو
چترال
چترڪاري/ مصوري
چِـٽَ پهاڙن جا
چٽگانگ
چٽن واري ڀَر
چِٽي مسجد
چٺا
چپڙيون/ چَپڙون
چچ نامه/ چچ نامو
چُڇانگي
چُـرَ
چراغان ميلو
چـرَچ
چرس
چـڙيا وَل/ جھَـرڪـيا/ پروڙي
چشتي حڪيم شمس الدين
چشتي سلسلو
چغدو، حاجي شير محمد ’شيرل‘
چڪلاله
چڪوال
چُلـهه
چلي (ملڪ)
چماري
چمڙو2
چمڙي
چمن2
چناب ندي
چنا، عبدالله
چنا، گل محمد
چنا، محمد عالم
چنا، منير احمد
چندر گپت موريا
چندر (ماسٽر چندر)
چنديراماڻي
چنڊ
چنڊ، محمد عمر
چَنَڙَ
چنڙ، مهرالدين
چنگيز خان
چنيسر
چوٿين مارچ جو واقعو
چوڌري، رحمت علي
چُوڙو/ چُوڙا
چُوڙيو2
چوغو مندر
چولستان
چوڻ
چوهڙ سنگهه رامداس سوامي
چوئٿرام گدواڻي، ڊاڪٽر
چيتن ماڙيوالا
چيخوف
چيزل شاهه
چيهو1
ڇاٻڙيا، بهاري لال
ڇاٻڙيا ’گوتم‘ شڪارپوري
ڇاتيون (اُرهه)
ڇاندڻ شريف
ڇانوڻي1
ڇانهين/ هنداڻو
ڇاهل
ڇَتو فقير سانگي
ڇتي جي بيماري/ ڇتائپ
ڇپائي
ڇڇ جهان خان
ڇِلو1
ڇَنو
ڇِني
ڇوڏي
حاتم علوي
حاجي ابو طالب، اگهمي
حاجي احمد بخش
حاجي اسماعيل پير ڍنڍ
حاجي رحيم بخش ميمڻ
حاجي، سيد محمد يعقوب
حاجي علي انور کوکر
حاجي علي شاهه هنڱورو
حاجي عيسيٰ ساندائي محدث
حاجي مير محمد بلوچ
حاجي نور محمد شاهه نورل
حافظ حڪومت خان
حافظ شفيع محمد محمدي
حافظ عبدالله حامدي
حاڪم علي زرداري
حال الله ڪلهوڙو ٻيو
حالي، الطاف حسين
حبيب الله حبيب شهدادڪوٽي
حبيب الله قاضي مولانا
حبيب الله ناريجو
حبيب جالب
حجر اسوَد
حداد، محمد علي
حديبيه
حُر تحريڪ
حَرَم
حرم سراءِ
حروف مقطعات
حسن بخش شاهه صوفي
حسن حيدرآبادي
حسن شيخ
حسن عابدي
حسني قادري، پير غلام شاهه جيلاني
حسني قادري، زين العابدين شاهه جيلاني
حسني مبارڪ
حسين احمد مدني، مولانا
حسينا واجد شيخ
حُسين بخش عرف حَسڻي خان
حسين شاهه قنبر وارو
حسين شاهه ڪوٽيرو ۽ قبرستان
حسين ڪلوڙ سراءِ
حسيني، عبدالله شاهه
حشو ڪيولراماڻي
حفيظ قريشي1
حفيظ قريشي2
حفيظ ڪنڀر
حق
حڪيم غلام محمد عرشي
حـڪـيـم، فـتح محـمـد سيوهاڻي
حڪيم محمد امين سومرو
حڪيم محمد سعيد
حڪيم، محمد صالح ڪانڌڙو
حڪيم مخدوم محمد مراد صديقي
حماد الله هاليجوي
حماد جماليءَ جي مسجد
حمال
حمرالاسد
حمزه علوي
حمل
حمل فقير 1
حميد نظامي
حميده کهڙو، ڊاڪٽر
حواس
حوالو
حيات ڪوريءَ وارو تڪيو
حيدرآباد
حيدر شاهه حقاني رضوي، سيد
حيدر علي لغاري
حيدر منزل ڪراچي
حـيـدري ڦـاٽ
خاتمي، سيد محمد
خادم حسين، قاضي
خالد بن وليد
خالد بن يزيد
خالد کوکر
خالد وسير
خامنائي، سيد علي حسيني
خانائي، حامد علي قريشي
خانبهادر رسول بخش خان مغل
خانبهادر عظيم خان دراني
خانبهادر غلام علي نانا
خانبهادر ولي محمد آفندي
خان صاحب، ڊاڪٽر
خانصاحب، غلام رسول ڪيهر
خان عبدالغفار خان
خانڳڙهه
خان محمد مڱڻهار
خدا آباد 3
خدا آباد جو قلعو
خدابخش قاضي مورائي
خروشچيف
خسته نور محمد
خسرو بيگ مرزا
خسرو خان چرڪس
خسرو خان چرڪس جي حويلي
خشڪسالي، سوڪهڙو
خشڪ، عبدالله
خضراڻي، ميان بيگ انڍڙ
خضر حيات، قاضي
خضر عليه السلام
خفيف I
خلجي، جلال الدين فيروز
خلجي، علاؤالدين
خلجي گهراڻو
خلف بن محمد ديبلي
خليفو حاجي عبدالله
خليفو خدابخش سولنگي
خليفو سيد محمد باقر شاهه
خليفو غلام نبي لغاري
خليفو محمد خان جمالي
خليفو محمد سجاول خان
خليفو محمد صالح بائجوي
خليفو نبي بخش لغاري
خليل جبران
خميني، آيت الله
خواجائي، شوڪت
خواجڪي سنڌي
خواجه پير نظام الدين سرهندي ڪتبخانو
خواجه عبدالحميد
خواجه محمد صالح کڙائي
خواجه، معين الدين
خواجه نظام الدين اولياء
خواجه نظام الدين مجددي شڪارپوري
خورشيد حسن، شيخ
خوشحال خان خٽڪ
خوش خير محمد هيسباڻي
خيبر
خيبر ايجنسي
خيبر پختونخوا
خيبر جي جنگ ،غزوه خيبر
خيرالدين شاهه بغدادي
خيرپور 1
خير شاهه جو پڙ
داٻ
داتا فيض درياهه شاهه
داتا گنج بخش هجويري
داداڀائي نوروزجي
دادا روچيرام ٿانواڻي
دادو 1
دادو پنٿي
دادو ديال
دادو شاهه
دادي ليلاوتي هرچنداڻي
دارا شڪوه 1
دارا عالم ابڙو
دارالحرب
دارالسلام
دارالندوه
داغ دهلوي
دانتي
دائپو
دائرو
دائودپوٽا
دائودپوٽو، ڊاڪٽر عمر بن محمد
دائود پوٽو، صادق محمد عباسي ثاني
دائود، مخدوم
دائودي، احمد بن محمد منصوري
دبگير
دبئي
دُٻي جي لڙائي
دجال
درازا
درازي، راضي سائين
درازي، قاضي علي اڪبر
دراوڙ لوڪ
درٻار
درس، عليم فقير
درسگاهه ٽلٽي
درسـگاهه هـاشـمـيـه
درس للو
درس، محمد سچل
دُرگا
درگاهه بودلو بهار
درگاهه خوش خير محمد فقير
درگاهه سيد ساجن سوائي
ڏيٿو، عبدالرحيم
درگاهه شاهه عبدالڪريم
درگاهه صوفي شاهه نصير
درگاهه صوفي وريل فقير ابڙو
درگاهه مُگرڀين شهيد
درگاهه نبي شاه بخاري
درگاهه هوٿي، نوٿي
در محمد ڊول
در محمد گائنچو
درنگ لڪ
دروپدي
درويش ڀِرڪيي لنگ جو مڪان
دريا پنٿي
دريا خان جکراڻي
دريا خان جي اوطاق
دريا خان واهه
دريانو مل
درياڻي هري دلگير
دريـاهه
درياهه پير
دستڪاري
دشنت، راجا
دلاور شجراهه
دلاور علي فقير ’دلاور‘
دلربا طائوس
دلشاد مرزا
دلمراد خان کوسو
دلمون
دليپ ڪمار
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

سينگار - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

ببري
ابٽڻ
اٻٽڻ
ابٽن
اَڌ گول ڦڻي
ٽاجوئا
ٽوپاز
ٽئنڪ ائسڊ
ٽئونر ٽؤنر
پازيب
سينگار ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون