داخلا نمبر 5616
عنوان تعليم
شاخ سماجي علم
پڙهيو ويو 1117 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد ٻيو
تعليم

تعليم

تعليم

تعليم

تعليم

تعليم ( Education ):تعليم جي لغوي معنيٰ آهي ’سکيا ، پڙهائي ، تدريس ، رهبري يا تلقين ‘ . وسيع مفهوم ۾ تعليم مان مراد اهو عمل آهي ، جنهن ذريعي فرد جي شخصيت ۽ ان جي ڪردار ۾ ڪا نه ڪا چٽي تبديلي رونما ٿئي . انساني تاريخ ۾ ماڻهوءَ جڏهن کان ٿانيڪو ٿي رٿابنديءَ سان رهڻ شروع ڪيو ، ته تعليم هڪ سماجي علم طور عمل ۾ آئي . اوائلي انسان پنهنجي پونئرن کي جماعتي زندگيءَ جا طور طريقا سيکارڻ جي ضرورت محسوس ڪئي ، ان زماني ۾ تعليم ڪا لکت ۾ ڪا نه هئي . نئون نسل پنهنجي وڏن جي ڪرت ۽ عمل مان گهڻو ڪجهه سکي وٺندو هو ، جڏهن سماج مضبوط ٿيو ، حاجتون ۽ ضرورتون وڌيون ته تعليم باقاعدي رواج هيٺ آئي . سنڌ ، هندوستان ، مصر ، چين ۽ يونان جي پراڻين تهذيبن ۾ جيئن جيئن پختگي آئي ، خوشحالي وڌي ته هڪ طبقي کي فرصت ملي ، جنهن سوچڻ شروع ڪيو ۽ باضابطه تعليم جي شروعات ٿي ۽ لکت وجود ۾ آئي . جنهنڪري تهذيبي ورثي کي لکت ۾ آڻڻ جي ضرورت محسوس ٿي . انهيءَ دور ۾ اها ضرورت به محسوس ٿي ته ماڻهن باقاعدي ۽ باضابطه تعليم جو رواج وڌو وڃي ، تاريخ جي مخصوص دور ۾ جيڪي سماجي قوتون اقتدار سنڀالينديون آهن ، اهي ئي طئه ڪنديون آهن ته تعليم جا مقصد ڪهڙا هجڻ کپن . اهي تعليم جو طريقو ، نتيجو ۽ طبقو طئه ڪنديون آهن . اهي ئي ان جو انتظام پنهنجي گهرجن آهر ڪنديون آهن . يونان ۽ روم جي قديم تمدن ۾ تعليم صرف حڪمران طبقي تائين محدود هئي . انهن وٽ تعليم صرف ذهني تربيت جو ذريعو رهي ، جنهنڪري انهن وٽ فلسفو ، منطق ، ادب ۽ رياضي غير معمولي اهميت جا حامل مضمون هئا . سندن علم جو مقصد صرف غلامي واري سماج کي مضبوط ڪرڻ هو ، جيئن افلاطون جي ڪتاب ” جمهوريه “ ( Republic ) مان واضح ٿئي ٿو . جنهن ۾ ملڪ جي مختلف طبقن جي سماجي حيثيت ، حقن ۽ فرضن جي وضاحت ملي ٿي . اهو ئي نمونو اسان کي ان دور جي هندستان جي تعليمي نظام ۾ به ملي ٿو . هتي به علم صرف برهمڻن لاءِ مخصوص هو .
وچئين دور ۾ يورپي ملڪن ۾ غلاميءَ واري سماج جي جاءِ تي جاگيرداري نظام قائم ٿيو ۽ اقتدار جاگيردارن ڏانهن منتقل ٿيو ، جنهن ۾ مذهبي پيشوا به سندن شريڪ ڪار رهيا ، پر تعليم جي انداز ۽ مضمونن ۾ ڪو گهڻو ڦيرو ڪو نه آيو ، ڪي چند نوان مضمون شامل ڪيا ويا ، جيئن مذهبي فلسفو وغيره . صنعتي انقلاب ، جاگيرداري نظام کي درهم برهم ڪري ڇڏيو . عوام کي سماجي آزاديءَ جا خواب ڏيکاريا ويا ، مساوات جا ترانا ڳاتا ويا ، جنهنڪري سرمائيداري نظام وجود ۾ آيو ، جنهن جي وڌڻ جو انحصار مشينن ۽ مزدورن تي هو . مشينن کي هلائڻ لاءِ اهو ضروري هو ته مزدور پڙهيل هجي ، باخبر هجي ، ان لاءِ ڪي نوان مضمون گڏي تعليم کي هيٺينءَ سطح تي آندو ويو . انساني تاريخ ۾ پهريون ڀيرو ارڙهين صديءَ جي پوئين اڌ ۾ رياست طرفان عام ماڻهوءَ لاءِ تعليم مفت ڪئي وئي . انهيءَ دور ۾ ئي تعليم ٻن حصن ۾ ورهائي وئي . هڪ رسمي ( Formal ) ۽ ٻي غير رسمي ( Non-Formal ) . رسمي تعليم جي حاصل ڪرڻ جو ذريعو باقاعدي اڀياس ۽ تربيت رهيو ، جيڪا اسڪولن ۽ ڪاليجن ۾ ڏني وڃي ٿي . ٻي غير رسمي تعليم ، جيڪا عام طور روزمره جي تجربن وسيلي حاصل ٿئي ٿي .
سماج جي مختلف سماجي ضرورتن جي پيش نظر ” تعليم “ جي وصف ڪيترن ئي نمونن سان ڪئي وئي آهي ، هڪ وصف هيءَ به آهي ته تعليم ، عادتن ، مهارتن ۽ روين کي تشڪيل ڏيڻ ۽ انهن جي تعمير ڪرڻ جو نالو آهي ، جن سان هڪ انسان يا هڪ فرد هڪ سٺو شهري ٿي پوي ٿو . “ مختصر طور اسان تعليم کي مناسب سماجي مطابقت ( Adjustment ) پيدا ڪرڻ لاءِ ڪردار جي ’تشڪيل ‘ ڏئي سگهون ٿا .
سنڌ ۾ درس تدريس جو نظام پراڻو آهي . سنسڪرت ۽ پراڪرت وارن زمانن ۾ وديا ( علم ) سيکارڻ لاءِ هڪڙا استاد هوندا هئا ” آچاريه “ ، جيڪي ڄڻ ته پروفيسر هئا ۽ ٻيا هئا ” آپاڌيه “ جيڪي ماستر هئا . آپاڌيه جو اُچار بگڙجي ” اوجها “ ۽ ” واجهو “ ٿيو . سنڌ ۾ اڄ تائين هڪ آڪهه وارا ” اوجها “ سڏجن ٿا . ” واجهڪا “ يعني ماسترن جا اسڪول ته انگريزن جي صاحبيءَ جي اوائل ۾ به گهڻي ئي هئا . هندن جي شاسترن ۽ يونانين جي لکيل احوالن مان معلوم ٿئي ٿو ته سنڌي ماڻهو طب مان گهڻو واقف هئا . ڪٿي ته اڄ تائين ويڄ ( ويد ) موجود آهن .
مسلمانن جي صاحبي شروع ٿيڻ سان سنڌ ۾ عربي تعليم جو انتظام چالو ٿيو . انهيءَ وقت کان وٺي سنڌ ۾ مدرسا قائم ٿيا ، جن ۾ عربي تعليم ڏني ويندي هئي ، پر مقامي عالمن سنڌي تعليم به شروع ڪئي . ارغونن جي صاحبيءَ ۾ گهڻو زور ديني تعليم ۽ شريعت جي پابنديءَ تي هو ، جنهنڪري شيخ الاسلام مقرر ڪيا ويا . دهليءَ جي بادشاهن پاران سنڌ ۾ صوبيدار مقرر ٿي ايندا هئا ، ته به تعليم جو سرشتو اهوئي هوندو هو . هن دور ۾ مدرسن ۾ سنڌيءَ ۾ تعليم ( مذهبي ) جو رواج به ملي ٿو .
سال 1700ع ۾ ابوالحسن سنڌيءَ مقدمة الصلواة نالي ديني ڪتاب لکيو ، ۽ ان کان پوءِ ٻيا به ديني ڪتاب سنڌيءَ ۾ جڙيا ۽ مذهبي تعليم سنڌيءَ ۾ ڏيڻ جو رواج وڌو ، پوءِ به ان دور ۾ عربي ۽ فارسيءَ جو واهپو گهڻو هو . ڪلهوڙن ۽ ميرن جي صاحبيءَ ۾ ٺٽو ۽ روهڙي ڄڻ ته سنڌ جون يونيورسٽيون هيون . هندن ۽ مسلمانن جي ٻارن لاءِ آخوندن جا مڪتب هوندا هئا ، جن ۾ هاڻوڪن اسڪولن وانگر درجا نه هوندا هئا . ڪريما ، گلستان ، بوستان ، پندنامو ۽ ٻيا فارسي ڪتاب پڙهايا ويندا هئا . ” درس نظامي “ سنڌي ۾ پڙهيو ويندو هو . شاگردن کي خط پٽ لکڻ سيکاريا ويندا هئا . خوشنويسيءَ تي گهڻو زور هوندو هو . هيءَ چوڻي عام هئي ، ته ” سٺا اکر اڌ علم آهن “ اها تعليم پنجن-ستن سالن ۾ پوري ڪري ، شاگرد وڃي روزگار کي لڳندا هئا . مغل/ ڪلهوڙا دور ۾ درٻاري ماڻهن هڪ چوڻي عام ڪئي ته ” فارسي ، گهوڙي چاڙهسي ، سنڌي وائي قلم نه آئي “ . ڇو ته فارسي حڪمرانن جي درٻار جي ٻولي هئي ۽ اُتي ملازمت ۽ درٻاري ڪم ڪارين لاءِ فارسيءَ جي ڄاڻ ضروري هئي .
پڙهڻ لاءِ مدرسا ۽ اسڪول هاڻوڪي زماني وانگر نه هوندا هئا . آخوندن جا مڪتب خانگي جاين ۾ يا ڪن عارضي اوطاقن بلڪ مسجدن ۾ هوندا هئا ، جتي هندو شاگرد به پڙهندا هئا . ڪن مسجدن ۾ رڳو مسلمانن جا ٻار ويندا هئا ، ڪي هوند وارا پنهنجي ٻارن جي تعليم لاءِ آخوندن کي پاڻ وٽ گهرائيندا هئا ۽ پاڙي جا غريب ٻار به اتي اچي مفت ۾ تعليم وٺندا هئا . عام طرح شهرن ۽ ڳوٺن ۾ آخوندن ۽ مُلن جي آمدني ” جمعگي “ هوندي هئي ، يعني جمعي جمعي ڏينهن شاگرد پنهنجن استادن کي ڪجهه روڪڙ يا اَن- داڻا يا وري ڪاٺيون ڏيئي ايندا هئا . اَن ڏيڻ جو رواج وڌيڪ عام هو . انهيءَ کان سواءِ ، آخوندن کي ڏڻ وار تي شاگردن جي مائٽن وٽان ڪجهه نه ڪجهه ملندو هو . ائين به هوندو هو ، ته ٻارن کي جيڪو ٽول سندن کائڻ لاءِ گهران ملندو هو ، يا پنهنجيءَ خرچيءَ مان وٺندا هئا ، ته آخوند کي صلاح ڪندا هئا ، ۽ آخوند صاحب جو حصو به ” صلاح “ سڏبو هو . انهيءَ ريت اها تعليم اڪثر ڪامورن جا ٻار وٺندا هئا . ڀائيبندن جا ٻار گهر ۾ ئي هندو سنڌي اکر سکي ، اباڻڪي ڪِرت واپار يا ڪاروبار وڃي ڪندا هئا .
هن وقت تعليم جا جديد طريقا اختيار ڪيا ويا آهن ، شهرن توڙي ڳوٺن ۾ به پرائيويٽ اسڪول قائم ٿيا آهن ، جتي سائنسي ۽ ڪمپيوٽر جي سکيا ڏني وڃي ٿي ، پر سرڪاري اسڪولن ۾ تعليمي نظام کي سڌارن جي ضرورت آهي . تازي سروي موجب پاڪستان ۾ 37 سيڪڙو آبادي خوانده ( تعليم يافته ) آهي ، جڏهن ته غربت سبب ڪيترائي ٻار تعليم کان محروم رهن ٿا . جڏهن ته حڪومت ڪيترن ئي سالن کان مئٽرڪ تائين تعليم مفت ڪري شاگردن ۽ شاگردياڻين لاءِ مفت ڪتاب ۽ مخصوص وظيفا ڏيڻ به شروع ڪيا ويا آهن . تعليمي ماهرن ۽ ساڃهه وند طبقي موجب مادري زبان ۾ بنيادي تعليم مهيا ڪرڻ ضروري هئڻ کپي ، جنهن لاءِ سرڪاري تعليمي پاليسي جي ڏس ۾ نظرثاني جي ضرورت آهي .


لفظ تعليم هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
آبادڪاري
بابا حاجي ميرمحمد
بابا صلاح الدين
بابا فريد مسعود گنج شڪر
بابا گوبند داس
بابو غلام حسين
بادام ناتوان
بادل جمالي
بارٽل فريئر
باز محمد جوڻيجو ڊاڪٽر
بازيگر (ٻولي)
باغ محمد بيشڪ جوکيو
باغي حليم
اٻوجهو الهه بخش
باقراڻي مدرسو
آتش پرستي
باقر سنائي
باگڙجي
آتمارام لعلواڻي
آتم تلريجا
آتم ڪٿا
آتم ويچار ۽ اوم جي آکاڻي
بالغن جي تعليم
بالغن جي تعليم جي واٽ
بالغن جي تعليم لاءِ استادن جو رهبر
بالغن جي تعليم لاءِ پهريون ڪتاب
بالغن جي تعليم لاءِ ڪتاب
بانو قدسيه
بائبل
بائرن
ٻاٻاڻي ڪيرت
آثم ناٿن شاهي
بجاراڻي هزار خان
آچاريه آسودومل گدواڻي
بچارام ليلارام ليڏواڻي
بچل شاهه
بخاري جمال الدين
سيد حاڪم علي شاهه بخاري
ڪامريڊ عزيز سلام بخاري
بختاور ڀٽو زرداري
بختيارپور
بخش علي جتوئي
بخش علي لاکو
بخشل باغي
بخشڻ سومرو
بدر الدين اڄڻ ڊاڪٽر
بدر شاهه
بدر قريشي
بدنصيب ٿري
بدين
ٻالڪاڻي ٻاري
ٻٽ سرائي
ٻڌ درشن
ٻڌمت
ٻڍل بيگ ميرزا
ٻڍل شاهه ولد نواب شاهه
ٻڍل فقير
ٻرڙو محبت علي ڊاڪٽر
ٻال ڪرشن ڊي ڪمل سرتاج
اردو
اردو ڊڪشنري بورڊ
ٻگهيو محمد قاسم ڊاڪٽر
ارسطو
ارشد هالائي
ارم محبوب
ارنيسٽ ٽرمپ
اَساس الفرائض
استاد امجد علي خان
استاد امير علي خان
استاد بخاري
ٻنڌڻ ٻاروچن جا
ٻنوي سيف
ٻوڌراج ٻوڌ
ٻوڌي ستو
استاد گلزار علي خان
استاد لعل خان گُڪو
استاد منظور علي خان
ٻورڙي (ديهه)
استاد نظاماڻي
استاد نياز حسين
استعمالي جاميٽري
اسحاق جمالي ڊاڪٽر
اسحاق راهي
اسحاق سميجو
اسدالله ڀٽو پروفيسر
اسدالله شاهه فدا ٽکڙائي حڪيم
اسدالله لاڙڪ ڊاڪٽر
اسد بيگ اسد مرزا
ٻه ڪتاب
اسرا
اسراڻ غلام محمد، خانبهادر
اسفند يار ولي
اسڪالرز اڪيڊمي
اسڪائوٽ تحريڪ جو باني
اسڪندر مرزا
اسڪول جو انتظام ۽ تعليم
اسڪول ۽ تعليم جو نظام
اسلام
ٻي سنڌي ادبي ڪانفرنس
اسلامي تعليم نامو
اسلامي نظام تعليم
اسلم آزاد
اسلم اڪبر قاضي
اسلم خواجا
اسماعيل چانڊيو
اسماعيل راهو
اسماعيل رنگريز جو دستخط نسخو
اسماعيل شيخ
اسماعيليه ائسوسيئيشن ڪراچي
اسير ملاح
اشتياق اظهر
اشتياق انصاري
اشتياق حسين قريشي ڊاڪٽر
اشرف. ڊبليو. تاباني
اشرف سمون ڊاڪٽر
اشلوڪ
اشوڪا
اصغر سائين
اصولِ تعليم
اطهر منگي
اعتزاز احسن
اعجازالحق قدوسي
اعجاز حسين مهر
اعجاز علي بيگ مرزا
اعجاز علي خان جتوئي
اعجاز علي خواجه
اعجاز قريشي پروفيسر
اعجاز منگي
افتخار عارف
افلاطون
اقبال احمد انصاري ڊاڪٽر
اقبال رند
اقبال علامه ڊاڪٽر
اڪادمي ادبيات پاڪستان
اڪبر اديب
اڪبر بادشاهه
اڪبر لغاري
اڪبر نظير نمائي
اڪرام الله ڌاريجو
اڪرام ساگر عباسي
اڪرم انصاري پروفيسر
اکل ڀارت سنڌي ٻولي ۽ ساهت سڀا
اکل ڀارت سنڌي ٻولي ۽ ساهتيه
الاتان
الانا جِي
الانا ڊاڪٽر غلام علي
الاهي بخش پير
الحاج سيد حاجي عبدالرحيم شاهه
الحاج غلام مصطفيٰ شاهه
آپ سڌارڪ منڊل
آخوند سانوڻي
آخوند محمد صالح ڀٽي سيتائي
آخوند مولانا ڇٽو ڀٽي سيتائي
الستي عبدالغفور
الطاف جوکيو
الطاف اثيم
الطاف حسين قريشي
الطاف شيخ
بردو سنڌي
الهه آندو شاهه
آچاريا شنڪر
برقعو
برڪاتي مسعود احمد
الهبچايو مرڻاس
الهبچايو ميمڻ
ابراهيم بن اڌم بلخي
برڪت علي چوهاڻ
الهه بخش سومرو شهيد
ابراهيم جويو
الهه بخش شاهه بخاري
الهه بخش نظاماڻي
الهجڙيو شاد
الهداد ٻوهيو ڊاڪٽر
الهداد جهنجهي
الهداد زرداري
الهڏنو خاصخيلي
الهڏنو خاصخيلي فقير
الهرکيو ٻُٽ ڊاڪٽر
بروهي عبدالحليم
بروهي علي احمد
برهان پور
آچاريه ڪرپالاڻي
الياس شاڪر
الياس عطار قادري
اليگزينڊر برنس
اليگزينڊر گراهم بيل
ابراهيم خليل ڊاڪٽر
امام ابُوحنيفه
امام احمد بن حنبل رحه
امام انقلاب مولانا عبيدالله سنڌي
احمد شاهه ذاڪري
امام بخش امام زرداري
آخوند
آخوند احمد سانوڻي ھالائي
ابڙو آفتاب
ابڙو احمد
ابڙو اسحاق ڊاڪٽر
ابڙو اضعف ھالائي
ابڙو الياس پروفيسر
ابڙو بدر
ابڙو تاج محمد
ابڙو جمال
ابڙو خدا بخش
ابڙو شمس الدين
ابڙو طارق عالم
ابڙو عبدالحق
ابڙو عبدالڪريم چشتي
ابڙو علامه علي خان
برهمچاري
امام بخش خان مير
امام بخش صابر
ابڙو محمد سليمان سليم
ابڙو نجم الدين
ابڙو نصرت حسين
برهم وديا
امام راشدي
امام علي بيگ ميرزا علي
امام علي نازش ڪامريڊ
امام غزالي رحه
امام مسعود سنڌي
آخوند حافظ ولي محمد
بريل سسٽم
آخوند عبدالحميد
آخوند عبدالرحمان چانڊيو
آخوند عبدالرحيم وفا عباسي
ابن الاثير
ابن الياس سومرو
ابن باجه
امجد سراج ميمڻ
امجد شاهه جيلاني
ابن بطوطه
امداد الله انڙ
امداد جعفري
ابن تيميه
امداد حسيني
امداد علي اعواڻ
آخوند عبدالقادر بيدل
امداد علي سرائي
امداد محمد شاهه
امر اقبال
ابواسحاق ابراهيم سنڌي موصلي
امرت خان
آخوند عزيزالله ميمڻ
امرتراءِ سام جئسنگهاڻي
ابوالاعليٰ مودودي
آخوند فقير محمد عاجز
امر جليل
امر ساهڙ
ابوالحسن ٺٽوي مخدوم
امرلعل هنڱوراڻي
ابوالحسن صغير
امروٽ شريف
ابوالعباس احمد منصوري
آخوند لطف الله لطف قريشي
بسنت ڪمار رائچنداڻي
املهه علم طبعي
ابوالفضل
ابوالفضل بيهقي
آخوند محمد حسن مسڪين
بشير احمد چانڊيو ڊاڪٽر
بشير احمد شاد، ڊاڪٽر
ابوالڪلام آزاد
ابو الليث صديقي پروفيسر
انگي حساب 2
ابوبڪر احمد حليم پروفيسر
ابوبڪر شبلي
آخوند نور محمد ڀٽي
آخوند ھدايت الله پريم ڊاڪٽر
انگي حساب3
ابو علي سنڌي
آدمجي حاجي دائود
اتا ترڪ ڪمال
اتمچنداڻي سندري
آدم هنڱورجو
اميد خيرپوري
امير بخاري
امير بخش نظر سنڌي
امير بيگم ڀٽو
امير حسن
امير حيدر شاهه
امير حيدر ڪاظمي
امير خسرو
امين ارباب
اثبات
امين فهيم مخدوم
امين لغاري
امين محمد ثالث عرف پکن ڌڻي
انگي حساب 7
امينه هاليپوٽو پروفيسر
اپنشد
اجمل بيگ مرزا
اجمل خان حڪيم
آراضي
اجواڻي لالسنگهه
اچ
احسان بدوي
احسان علي شاهه
احسن الهاشمي
احسن حافظ محمد چنا
احسن ڪربلائي
احمد ٺٽوي ملا
آريجا (ديهه)
احمد جي چاڳلا
احمد خان آصف مصراڻي
احمد خان سهاڳ
احمد خان گلزار
احمد سلطان چانڊيو
احمد سولنگي
احمد شيخ
احمد علي مجذوب
احمد فراز
احمد مجتبيٰ غالب
احمد محمد قاضي
بشير بيوس اوٺو
احمد ملاح مولوي
بشير خان قريشي
بشير مورياڻي
بصرالدين سيوهاڻي حڪيم
بصره
اختر بلوچ
آڏواڻي ، ڀيرو مل مهرچند
بقادار شاهه سيد
اختر حسين رائيپوري ڊاڪٽر
بقائي، ڊاڪٽر فريدالدين
اختر حميد خان
بقائي ميڊيڪل يونيورسٽي
بقراط
آڏواڻي ، رام ڪرشن ھيرانند راھي
اختر رند
آڏواڻي ، سنيل سندر سنگھه
اختر علي جي قاضي
آڏواڻي لال ڪرشن
آڏواڻي ، ڪشنداس چندرا
آڏواڻي ، ڪلياڻ
اختيار علي خشڪ
انتظام تعليم
اخلاق انصاري
انجم هالائي
انجيل
اندرا شبنم
آرام باغ
اندرا گانڌي
اندرا واسواڻي
آرائين ، منصور الحق
اِندر ڀوڄواڻي
آر اي شاهه
آر ايم هري ڊاڪٽر
اندر جيت لوهاڻو
انڊين انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي
انڙ غلام رسول
آريا سماج
انسان جي تاريخ2
انساني ڀلاين جو ديني شعور
انساني حق
بڪيرائي مراد علي شاهه
انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي
آريسر پانڌي
آريسر عبدالغفور
انشائي تعليم ڀاڱو پهريون
بگٽي، اڪبر خان
آريسر محمد ايوب فقير
ادريس جتوئي
ادريس محمد مولوي ڊاڪٽر السندي
آزاد برڪت علي ڪامريڊ
آزاد حنيف
آزاد قاضي
اديب رضوي ڊاڪٽر
انگريزي
اڌارام ٿانورداس ميرچنداڻي
اڌوري تصوير
انگلنڊ جي تاريخ
آزادي
ارباب حاجي خميسو ميمڻ
ارباب نورمحمد پليجو
ارجن شاد
اردشير ڪائوسجي
ايس ايم فاطمه جناح گرلز اسڪول
ايس ايم ڪاليج
ايس ايم لا ڪاليج
ايسٽ وِڪ وليم جوزف
اهنسا1
اَهنڪار
انور بلوچ
ايس سي شاهاڻي لا ڪاليج
ايشور ڀارتي
ايشور چندر
ايشوري جوتواڻي
انور بلوچ2
اي ڪي بروهي
اي .آر ملڪ ڊاڪٽر
ايم اي قاضي ڊاڪٽر
اياز جاني
اياز عالم ابڙو
انور پيرزادو
آسانند مامتورا
اياز قادري
اياز گل
اي اي ابڙو ڊاڪٽر
اياز شيخ مبارڪ علي
اي ايم قريشي
بلاول اوٺو
بلاول ڀٽو زرداري
بلاول شاهه حسيني
اي جي چانڊيو
ايڇ ايم خواجه
ايڇ ٽي لئمبرڪ
آڪاس نروار
ايڌي عبدالستار
آلجبرا (ڪتاب)
ايميلي عرف تعليم
انور عباسي
اير
اين ايم عقيلي
اين بي بٽاڻي
اين جي مجمدار
ايران
انور علي سرهيو
اينگلو ورنيڪيولر اسڪول سکر
ايني بيسنت
ايوب آريسر
ايوب خان
ايوب کوسو
ايوب کهڙو
ايئرمارشل محمد عظيم دائودپوٽو
آشا درگاپوري
آمنه خميساڻي
آصف بالادي
آصف علي زرداري
آنند ٽهلراماڻي
آنند هنڱوراڻي
آصف مٺياڻوي
آصف نواز جنجوعا
آصفه ڀٽو زرداري
آغا بدرالدين دراني
آءِ آءِ قاضي علامه
آغا تاج محمد خان
آءِ ايڇ عثماني ڊاڪٽر
آئن اسٽائن البرٽ
آئين
بين الاقوامي اسلامي يونيورسٽي
آغا خان فائونڊيشن
بهاولپور
آغا خان يونيورسٽي
آغا عبدالحميد خان
آغا حسن عابدي
بينا مسرور
آغا حشر ڪاشميري
بهاول خان انڙ
آغا خان
بهاول خان عباسي5
آغا خان يونيورسٽي اسپتال
آغا روشن علي پٺاڻ
بهاءُ الدين گودڙيو
بينظير ڀٽو شهيد
بهاءُ الله بهائي
بهائي تعليم
آغا سراج خان دراني
آغا سليم
آغا شهاب الدين
انور علي شاهه ، ڊاڪٽر
بهزاد لکنوي
بلاول فائونڊيشن نوابشاهه
بهڻ2
بلبل رئيس شمس الدين
آغا عبدالنبي عليگ
آغا غلام نبي پٺاڻ
بيبي جمال خاتون سيوستاني
بلو مؤمن
بيبي خيرالنساءِ
بلوچ
آغا گل
بلوچ اسٽوڊنٽس آرگنائيزيشن
بلوچ عنايت
بيت
بيوس ۽ نئون دور
آفاق صديقي
آفتاب احمد شيخ
آفتاب شاهه جيلاني
آفتاب شعبان ميراڻي
انور فگار هڪڙو
بيدار مڱريو محمد پريل
آفريقا جي شهزادي
انور منصور مڱريو
آفندي حسن علي
بلوچ سرور
بلوچ صحبت علي
بلوچ نبي بخش ڊاڪٽر
بلوچ هدايت
بلوچي ٻولي
بلوچي شعري ادب
بلو دادا
بلو سي راڻي
بلهي شاهه
آڪاش انصاري ڊاڪٽر
بمبئي علائقي جو سرڪاري تعليم کاتو
بنات الاسلام
بنات المسلمين
آل پاڪستان وومين ائسوسيئيشن
بيدل فقير
بيدل مسرور
بيرم خان
آگرو عبداللطيف
آگرو غلام رباني
بيگم ڊاڪٽر اشرف عباسي
بيگم رعنا لياقت علي خان
آل انڊيا محمدن ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس
بيگم طاهره آغا
آل پاڪستان ايڊيوڪيشنل ڪانفرنس
بيگم عبدالله چنا
بيگم عبدالله هارون
انور وسطڙو ( راڳي)
آل پاڪستان ميمڻ فيڊريشن
بيگم غلام حسين هدايت الله
بيگم مريم حاتم بدرالدين طيب جي
بيگم ممتاز راشدي
انيتا شاهه
انيتا غلام علي
انيس انصاري
انيس خورشيد ڊاڪٽر
انيس مير
بوعلي قلندر شيخ
بولچند ڏيارام
اوڏ
بهار علي بهار
اورنگزيب عالمگير
اوستا
ادريسي
امان الله شيخ
آرڪائيوز
آرمسٽرانگ نيل
ادب ٻولي تعليم
ادريس راجپوت
آزاد بلگرامي
ارباب الهجڙيو
آسر داس ، صوفي
ارڏو اترادي
ارونا حسين
آڪسفورڊ يونيورسٽي
انڍڙ عبدالقادر
انڙ حاجي غلام حسين
ابرار قاضي
اسحاق انصاري
اسحاق مڱريو
اسد قريشي
اسلم علوي اسلم
ابڙو حميد
اسماعيل عرساڻي
اشرف علي سمون
اشرف منصور دائودپوٽو
اشفاق احمد
اظهر ريلائي
اظهر سولنگي
افضل سولنگي
اقبال ملاح
ابوالحسن
ابوالحسن صغي
ابو جعفر طوسي رح
اڳتي تاڻ امنگ جي
انصاري شيخ صادق علي
البيروني ابو ريحان
انور الدين شيخ
الهداد خان صوفي نواب
الهداد راهو
انور سيال
اثر سنڌي
احسان علي شاهه 1
احمد خان لغاري نواب
انيس الدين ڀٽي
احمد خان هيسباڻي
اوباما بارڪ
اخبار تعليم
اختر جهوناڳڙهي
اختر مورائي
اورنگزيب ڀٽي
امام بري
امام علي مرزا ڊاڪٽر
امام نسائي
احمد رضا بروهي
امداد علي اوڍو
امر ڀٽي
امين کوسو
امينه
انجمن همدرد اسلام
اهروي عبدالمجيد ماجد
آتش سنڌي
آخوند شيخ ميان فيض
بالزاڪ
بالشويزم
باهُو سلطان
ايس جي ڀاڳيا
ائنا اخمتووا
اياز امر شيخ
بخاري ممتاز
آريجو غلام عمر غلام
اسڪو پارپولا
آسن داس
آسو رام
آصف قاضي
آصف هالائي
آغا بدر الدين گهنيو
آفتاب سومرو
آگاڻي ملڪ
بروهي جوهر
بروهي داد محمد خادم
بريلوي احمد شاهه
ٻرڙو خير محمد
ٻرڙو رياضت
ٻنوي مولانا محمد سليمان
ٻني سنڌو سيوا سنگهه
بنگلزئي حاجي عبداللطيف
آمريڪا ۾ سنڌين جون تنظيمون
بولچند سيتائي
ابراهيم دائود گلزار ميمڻ
بيبي صغرا آپا
بيدل دهلوي
بيرنگ بادشاهه
بيورو آف ڪريڪيولم اينڊ ايڪسٽينشن وِنگ سنڌ
ابڙو مظهر
ابن ابي اصيبه
براهوئي تاج بانو
براهوئي علامه حاجي محمد عمر دين پوري
برجيٽ آلچن
بزرگ بن شهريار
بزرگ بن شهريار1
بشير احمد قريشي
بئريسٽر عبدالرحمان
ٻاگهلائي علي محمد مولوي
ٻرڙو شاهنواز
ٻرڙو عبدالعزيز انجنيئر
آغا بدر الدين
اقبال جوڳي
احمد حسين ميمڻ
احمد ميان سومرو
احسان دانش ڀٽو
احمد بن محمد المنصوري
اختر اديب
ارباب انور
ارباب ڇڄڙو
ارٿ شاستر
ارشد عبدالحڪيم
ارنيسٽ مئڪي ڊاڪٽر
استاد انور علي سانگي
اُستاد فدا حسين خان
استاد لغاري
امام الدين ضامن
استاد وريلداس
امداد حسين (موسيقار)
امروٽي انسائيڪلوپيڊيا
امروٽي محمد شاهه
الاهي بخش ٻانڀڻ
الاهي بخش ڀٽي
اشرف علي ٻرڙو
اظهار قاضي
اعجاز سمون
احسان ايڇ نديم
الطاف پيرزادو
الطاف سمو
المڪتوب الحبيب
الهه آباد درٻار
الهبچايو ٽالپر
الهه رکيو ڳورڙ
الياس ٿري
امام بخش عاصم
امان الله مفلح
امان الله مهر
امانت علي خان
اَمانت گل
ايوب گل
انڊا
انڊس فلوٽيلا
انڍڙ فضل الله
انڍڙ نور محمد
انڙ محمد ملوڪ
انور الدين جتوئي
اولڊ ڪئمپس
ائٽڪن اِي ايڇ
اياز حسين ابڙو
اي بي حليم
ايڊورڊ سعيد
ايف اي خان ڊاڪٽر
ڀاٽيا جهامنداس پروفيسر
ڀاٽيا لڇمڻ ڪومل
ڀاٽيا متر ماهوار
ڀاٽيا ، وشنو
ڀاٽيا وملا پرسرام
ڀاڏائي قنبر علي شاھ شريف
ڀارت
تلسي ناياڻي
تلڪ بال گنگاڌر
ڀارو مل اَمراڻي سوٽهڙ:
ڀاسڪر آچاريه
تلوڪ تلسياڻي
تلوڪچند
تلهار
ڀاڳيا سنتوش گاگو مل
ڀانڊاري پير ڪرهيو
ڀاونداس ڀاون
تميزالدين مولوي
ڀاون علي شاهه
ڀائو در محمد ، ٻرڙو
ڀائي کيئلرام صوفيءَ جا شبد
ڀائي لعل محمد استاد
ڀت جبل
ڀٽ برڌ واگهه
ڀٽ شاھه
تنقيد
ڀٽو آمنه بيگم
ڀٽو شاهنواز
ڀٽو علي محمد
ڀٽو غلام رضا
ڀٽو فاطمه
ڀٽو محمد اسماعيل
ڀٽو ممتاز علي
ڀٽو ذوالفقار علي شهيد
ڀٽو سَر شاهنواز خان
ڀٽو مولا بخش مسڪين
ڀٽو مير مرتضيٰ
ڀٽي اورنگزيب
ڀٽي دوست محمد
ڀٽي رشيد
ڀٽي زيب
ڀٽي سليم اختر
ڀٽي عبدالستار
ڀٽي عبدالستار جو ڪتب خانو
ڀٽي عزيز ميجر شهيد
تنوير شاهه محمد زئي
ڀٽي قمر
ڀٽي محمد علي
تنوير عباسي ڊاڪٽر
تنها اصغر
ڀٽي مخدوم محمد صالح
ڀٽين جي جامع مسجد جو مدرسو
تنها سيف بخاري
ڀٽي نور محمد پرواز
تنيو شمس الدين ڊاڪٽر
تنيو گل محمد
ٺٽوي مخدوم محمد معين
ٺٽوي مخدوم محمد هاشم
ٺٽوي مير عـلي شيــر قانـع
ڀرت ڪمار ڍنگرا
ڀرٽ عبدالحق
توحيد
ڀرڳڙي زاهد علي
ٺوڙهي بجار
ڀرڳڙي عبدالغفور
تورپيو مسڻ
ڀرڳڙي عبدالماجد
ثابت علي شاهه ثالث
ثابت علي شاهه ڪربلائي
ثاقب منگي
ڀرڳڙي غلام مصطفيٰ خان
ڀرڳڙي مشتاق
ثاليس
ثاقبه رحيم الدين
ڀرڳڙي ميان غلام محمد خان
ثانيه مرزا
ثقافت کاتو پاڪستان
ثقافت کاتو سنڌ
ثقافت
ڀڳت جُمڙو مل
ڀڳت چيلارام چاولا
ڀڳت روپچند
ڀڳت سنگهه
ثمينه وقار
ثناءالحق صديقي مولوي
ثناءُ الله ثنائي
ثناءَ الله پاڻيپتي قاضي
ثناءَ الله قادري
ثنويت
ڀڳت ڪنور رام
ٺارو شاهه
ٺاڪر چاولا
ترقي پسند تحريڪ ۽ ادب
ڀڳوانُ
ٺٽو
ڀڳوان اٽلاڻي
ڀڳواناڻي سترامداس ڪيولرام
ٺٽوي سيد علي ثاني
ترڪيبي واٽ
ترڪيءَ ۾ چار مسافر
ڀڳواناڻي سترامداس ڪيولرام
ڀڳوان ٻڌ
ڀڳوان ٻُڌ1
ڀڳوان ٽلواڻي
ٺٽوي عبدالحڪيم عطا
ڀڳوانداس ميرچنداڻي
ڀڳوان سي . ٿڌاڻي پشپ
ڀڳوان فتح چند ڀاوناڻي
ڀڳوان کلناڻي ساقي
ٺٽوي غلام مرتضيٰ شاهه مرتضائي
ٺٽوي فاضل خان
ٺٽوي محمد شفيع رضوي
ترين اقبال
ٺٽوي محمد محسن پاٽولي
ترين شوڪت
ڀڳونتي پي چانڊواڻي
ڀڳونتي لڇمڻ ڪڪڙيجا
ڀڳونتي ناواڻي
ٽاڊ جيمز
تڙ خواجا
تسائي لون
ڀنڀرو عطا محمد
تسليما نسرين
ٽالپر مير امام بخش خان
ٽالپر الحاج مير علي احمد خان
ڀنڀرو غلام عباس
ڀنڀرو محمد عثمان
ٽالپر مير حسين علي خان حسين
ٽالپر مير رسول بخش خان
ٽالپر مير شير محمد خان
ٽالپر مير عبدالحسين خان سانگي
ٽالپر مير عبدالرسول مير
ٽالپر مير علي نواز خان
ٽالپر مير غلام الله خان شاهواڻي
ٽالپر مير غلام رسول غريب
ٽالپر مير فيض محمد اول
ٽالپر مير محمد حسن علي خان
ڀنڀي زميندار جي ڳالهه
ٽالپر مير نور محمد ڊاڪٽر
ڀنڊ نظير احمد
ٽالپر هز هائينس مير نور محمد خان حمزوي ثاني
ٽالسٽاء
ڀنگر غلام نبي
ڀنگرمحمد اقبال ڊاڪٽر
ڀنگي
تصوف
ٽانوري اختر
تصوير سنڌ
ڀواني شنڪر
ڀوبينسور
ٽائن بي ٽوائن بي آرنولڊ
ٽائون
تعليم
تعليم 2
ٽائيم ٽيبل
تعليمات اسلام
تعليم الاسلام
تعليم السلام مدرسو
تعليم القرآن
تعليم جا اصول
تعليم جو منڍ
تعليم جي تاريخ
ٽپال سرشتو ۽ سنڌ
تعليم حڪمت
تعليم مادري زبان
تعليم مضمون
تعليم نامو
تعليمي ڊگريون
تعليمي طريقا ۽ مسئلا
تعليمي من وديا
تعليمي نفسيات
تعليمي نفسيات 2
ڀوپال
ڀوپالي محسن
تعويذ
ڀوڄراج هوتچند ناگراڻي
ٽريننگ ڪاليج فار مين حيدرآباد
ٽريننگ ڪاليج فار وومين حيدرآباد
ڀورو مل ڪولهي وڪيل
تقريرون ۽ تحريرون
تقي شاهه جو ڪلام
ڀون سنڌي
توفيق علي منگي
تولارام عاجز
ٽکڙ2
ٽکڙائي حاجي عبدالستار جان
ٽکڙائي حافظ محمد عبدالله بسمل
ٽکڙائي حافظ محمد هارون دلگير
ٽکڙائي حافظ محمد يوسف
تولڙو بابا
ٽکڙائي سيد محمد شاهه سعيد
ٽکڙائي سيد محمد عالم شاهه عالم
ٽکڙائي سيد ميران محمد شاهه مير مهجور
ٽکڙائي قاضي محمد دائود
ٽکڙائي محمد ابراهيم جان خليل
ٽکڙائي محمد اسماعيل جان روشن
ٽلٽيءَ وارو مدرسو
ٽلو مل ڌيرواڻي ڊاڪٽر
ڀيم سين
ڀيم سين جوشي
ٽنڊو آدم
ٽنڊوالهيار
ٽنڊو باگو
ٽنڊو باگو مدرسو
ڀينڊي شريف جو مدرسو
ڀيو ڪوڙا خان
ٽنڊو جان محمد
ٽنڊوڄام
تابش بخاري
تابش دهلوي
تاج الدين بن زڪريا شيخ
تهذيب الاخلاق
تاج جويو
تاج حيدر
تاجدار عادل
تاج صحرائي
تهذيب السلام رضوي
تاجل بيوس
تهمينه سومرو
تاج تاج محمد شيخ
ٽوپڻ داس ڪندن مل جيوتراماڻي
تحريڪ پاڪستان
تاج محمود امروٽي
ٽوڙهي ڦاٽڪ وارو واقعو
تاج محمد رضائي
تاج محمد شاهه سيد
تحقيق
ٽهل ايسرداس ڪيسواڻي
ٽهلرام آزاد
ٽهلراماڻي آنند
ٽهلياڻي
ٽئگور رابندرناٿ
تيجاڻي نعيمه
تيج موٽومل ڀاڳچنداڻي قابل
تيرٿ داس گيلاني سائين
تيرٿ روچيرام منگوراڻي پريتم
تيرٿ سڀاڻي
ٽي ايس ايليٽ
تيرٿ وسنت
تذڪره زبدة المعاصرين
تذڪره سرو آزاد
ٽي ايل واسواڻي
تذڪره لباب الالباب
تذڪره مجمع البلغاء
تراب صوفي ولي محمد
تراب علي شاهه مولانا
تراب لاڙڪاڻوي
ترابي ، علامه رشيد
تبت
تبسم عبدالغفار ڀٽي
تبليغي جماعت
تاريخ جاتي
تاريخ جي تعليم جا اُصول
ٿامس جيفرسن
تاريخ چراغ هدايت المعروف به بهره ور شاهي
تاريخ ريگستان جو ڀاڱو ٻيو
ٽيڊئيس رڪشٽائن
ٿامس هينري ونس
تاريخ طاهري
ٽيڪسٽ بوڪ درسي ڪتاب
ٿانورداس شيوامنڊل ۽ مندر
ٿڌاڻي ڏيئومل گاگن مل
ٽيڪسيلا
ٽيويهه مارچ
ٿرديپ
تارا ميرچنداڻي
تارڙ مستنصرحسين
ٿڙ
ٿهيم عبدالرزاق جسٽس
تاريخ مٽياري
تاريخ مون کي بي ڏوهي قرار ڏيندي
ٿهيم عبدالسلام
تاريخ نگاري
تاشقند
تاريخ بهاولپور
تاريخ جاتي1
تان رس خان
تانسو چلر
جلال الدين شاهه
پير حاجي نظر محمد شاهه جيلاني
پير حسام الدين راشدي
پير حسين شاهه راشدي
پڙهائڻ جا طريقا
پير رشدالله شاهه راشدي
پڙهيا
پاٽ
پاٽائي حبيب الله صديقي
پيرزادو حاجي محمد
پيرزادو رحمت الله
پاٽائي شيخ جندالله
پيرزادو زاهد حسين
پيرزادو سائل
پيرزادو شاهه محمد
پيرزادو شاهنواز مولائي
پيرزادو شريف الدين
پيرزادو عبدالحفيظ
پيرزادو عبدالرزاق مولوي
پيرزادو عبدالستار
پيرزادو عبدالمجيب
پاٽائي عبدالوحيد صديقي
پيرزادو غوث محمد گوهر
پاٽائي قـاسـم سـنڌي
پاٽائي قاضي شفيع محمد
پاٽائي محمود صديقي
پاٽائي مخدوم حسن الله صديقي
پاٽائي مخدوم عباس
پاٽائي مخدوم فضل الله
پاٽائي يوسف سنڌ
پيرزادو مولوي محمد معاذ
پيرزادو ميان عبدالرحمان
پيرزادو واحد بخش عاشق
پيرزاده قاسم رضا
پاٽينجر ايلڊرڊ
پشاور
پير سرهندي
پاٽينجر هينري
پير سعيد حسن
پاٺشالا
پير شاھنواز شاهه عارف الموليٰ
پير صالح شاهه جو مدرسو
پير صدرالدين
پير عبدالرحمان
پير عبدالستار جان سرهندي
پير علي بخش شاهه علڻ ڀٽائي
پير علي محمد شاهه راشدي
پيرغلام رسول سرهندي
پشپا ڀاوناڻي
پير غلام مجدد سرهندي مولانا
پير ڪرم الله انصاري دلبر سائين
پير ڪمال ڪمال فقير
پيرل پرديسي سيتائي
پيرل پياسي
پيرل قنبر
پير محمد ابراهيم خليل جان سرهندي
پير محمد اسماعيل جان سرهندي
پير محمد پيرل ميمڻ
پير محمد زمان شاهه هاشمي
پير محمد شاهه
پير محمد هاشم جان سرهندي مولانا
پير محمود الحسن جان سرهندي
پير مظهرالحق
جلال چانڊيو
پير مولانا نثار احمد سرهندي
جلال فقير ٽالپر
جلال ڪوري
جلباڻي احمد علي خان
جلباڻي غلام حسين پروفيسر
جماعت اهلسنت
جمال الدين افغاني
جمال الدين قريشي جو مقبرو
جمال الدين مؤمن
ٻهڪندڙ ٻول
جابر بن سنان حراني
جادم مڱريو
جارج-6
جارج ابراهَم گريئرسن
جارج اسٽيفنسن
جارج ايليٽ
جارج شرٽ
جاگيراڻي اعتبار علي
جاگيراڻي برڪت علي جسٽس
جاگيراڻي غلام مرتضيٰ خان
جـالنڌري حـفيـظ
جالينوس
جامعه اسلاميه عربيه دارالفضل هالاڻي
جامعه اشرفيه
جامعه الازهر
جامعه الرضا
جامعه العلوم اسلاميه
جامعه دارالعلوم شرعيه
جامعه دارالهديٰ
جامعه عربيه مفتاح العلوم
جامعه غوثيه رضويه
جامعه مدرسه اسلاميه
جامعه مدينة العلوم
جامعي محمد سرور پروفيسر
جاميٽري2
جامي چانڊيو
جامي شيخ احمد جام
جامي مولانا عبدالرحمان
جان الله شاهه ثالث
جان الله شاهه رضوي
جان جيڪب
جان ڪيٽس
جانڪي دادي
جان مارشل
جان محمد جانڻ منگي
جان محمد عباسي فدا
جان محمد عباسي مولانا
جان ملٽن
جانڻ چن
جانڻ فقير
جاني خان گبول
جاويد قاضي
جاويد ميانداد
جتوئي آصف مصطفيٰ
جتوئي ارشاد ساگر
جتوئي اظهر
جتوئي حيدر بخش ڪامريڊ
جتوئي شير خان
جتوئي عارف مصطفيٰ
جتوئي عبدالرحمـٰن
جتوئي عبدالرحيم آزاد
جتوئي عبدالغفار ڊاڪٽر
جتوئي علي بخش ڊاڪٽر
جتوئي علي مراد
جتوئي علي نواز حاجن
جتوئي غلام رسول خان
جتوئي غلام رسول عرف عاقب خان
جتوئي غلام رسول مولانا
جتوئي غلام سرور
جتوئي غلام مجتبيٰ خان
جتوئي غلام مرتضيٰ خان
جتوئي غلام مصطفيٰ خان
پارپتي ٽيڪچند گدواڻي
جـتوئي فتـح علي مولانا
جتوئي گهرام فقير
جتوئي لياقت علي
پارس حميد
پارس عباسي
پارسي
پارڪري
پارواڻي ڪشنچند
جتوئي محمد يعقوب ڪامريڊ
پارو شاهه
جتوئي مسرور احمد خان
جتوئي مصطفيٰ حيدر
جتوئي مولوي نذير حسين جلالي
جتوئي نظام الدين
جتوئي وحيد
جديد انسان جو مذهب
پاڪستان اڪيڊمي آف سائنسز
پاڪستان تحريڪِ انصاف
جڏهن پرين ڪري ٿو پنڌ
پاڪستان جمهوري پارٽي
پاڪستان سائنس فائونڊيشن
پاڪستان طوفان ڪي زد مين
جروار عزيز الله ڪامريڊ
جروار محمد خان
پاڪستان لاءِ مثالي نظام تعليم جي جوڙجڪ
جروار محمد رفيق
جروار نذير احمد ڊاڪٽر
پاڪ سنگهار
جسڪاڻي مشتاق
جشن واسواڻي دادا
جـعـفـراڻي شـمس
جعفراڻي عبدالعزيز
جعفر خان جمالي
جعفر شاهه مورائي
جعفر صادق عليه السلام امام
جعفر علي خاصخيلي ناچيز
جعفر مخدوم بوبڪائي
پاويل جوڻيجو
جعفري ضمير
جعفري غلام حسين ڊاڪٽر
جعفري نواز علي نياز
ج ع منگهـاڻـي
جکراڻي عبدالحق
جگجيت سنگهه
جگر مرادآبادي
جڳتياڻي لالچند امرڏنو مل
پبلڪ اسڪول حيدرآباد
جڳ مڙيو ئي سپنو
پتافي بهاءُ الدين بهائي مولوي
جڳواڻي سندر مينگهراج مجرم
جلال الدين رومي
جلال الدين سرخ بخاري
جلال الدين سيوطي
جمال عبدالناصر
جمالي حاجي علي بخش
جمالي حاجي محمد بخش
جمالي رفيق احمد
جمالي مصري خان
پـٿـر سـنڌي
جماڻي مدن
پٽي
پٽيل دراب جسٽس
پٽيل ولڀ ڀائي
جمعو خان غريب
جمعو شيدي 1
جمعو فقير 2
جمعيت الشعراءِ سنڌ
جمعيت اهل حديث
جمن احمداڻي
جمن دربدر
جمن شاهه جيلاني
جمهوريت
پٺاڻ آغا طارق
پٺاڻ درمحمد ڊاڪٽر
جمي ڪارٽر
جميل اختر
جميل الدين عالي
جناح قائداعظم محمد علي
جنجهي نور احمد
جنجهي يارمحمد ڊاڪٽر
جنيد بغدادي
جواهر لعل نهرو
جواهر لغات سنڌي اڪيچار
جوتواڻي موتي لال ڊاڪٽر
جوڌپور
جوزف اسٽالن
جوزف سلاڊن
جوش شيخ عبدالحليم
جوش مظفر حسين
جوش مليح آبادي
جوکيوعبدالمجيد بکري
جوکيو محبوب علي
جوليان پال اسانج
ڄام تماچي انڙ
ڄام جوڻو
ڄام ڏاتار (بزرگ)
ڄامڙو، ڪمال
ڄامڙو، مريد علي ( راڳي)
ڄام ساقي
ڄام صادق علي (سـيـاسـتدان )
ڄام علاؤالدين جوڻو بن بابينو
ڄام غلام قادر خان
ڄام ڪانڀو خان
ڄام محمد ايوب عالياڻي
ڄاموٽ، سيد حاجي امير علي شاهه (سياستدان)
ڄاموٽ، سيد حسن علي
ڄاموٽ سيد ذوالفقار علي شاهه
ڄاموٽ، شفقت حسين شاهه
ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي
ڄيٺواڻي، هريڪانت
ڄيٺو لالواڻي
ڄيٺي سپاهيملاڻي
جهالاڪاٺي (ذات)
جهامنداس ’عاشق‘
جهرڪ2 (شهر)
جهمٽ مل ٽلواڻي
جهمٽ مل خوبچند ڀاوناڻي
جھمٽ مل نارومل وسناڻي
جهنگل شاهه مست
جهونا ڳڙهه:
چاچڙ (ذات)
چاچڙ، حـاجـي خـان
چاچڙ، حاجي شاهنواز خان
چاچڙ عبدالوهاب مفتي
چارلي چپلن (Charlie Chiplin)
چار مقالا (ڪتاب)
چارڻ، نظير احمد، ڊاڪٽر
چارو پرسو گدواڻي
چاڪر خان سهرياڻي
چاڪي، محمد عثمان
چاڳلا، غلام علي
چاندو فقير
چانڊڪا ميڊيڪل ڪاليج
چانڊورام، سَنت
چانڊيو، احمد علي ’صابر‘
چانڊيو، امير احمد ’امير‘
چانڊيو، حاجي مراد خان
چانڊيو، حڪيم محمد عالم
چانڊيو، خان محمد فقير
چـانڊيـو، رئوف
چانڊيو، زخمي
چانڊيو، سرمد
چانڊيو، شهمير خان ’شهمير‘
چانڊيو، عاشق
چانڊيو، عبدالحق، مولانا
چانڊيو، عبدالحميد
چانڊيو، عبدالحئي، پروفيسر
چانڊيو، عبدالرحمان
چانڊيو، عبدالله ’اثر‘
چانڊيو، عبدالله خان ’همدم‘
چانڊيو، عبدالله، مولانا
چانڊيو، علي خان
چانڊيو، غلام قادر
چانڊيو، قادر بخش ’مخلص’
چانڊيو، قمرالدين (رانديگر):
چانڊيو، قيصر خان
چانڊيو، محمد باقر خان
چانڊيو، محمد يوسف خان
چانڊيو، منير احمد
چانڊيو، مير محمد خان
چانڊيو، نظام الدين
چانڊيو، نواب شبير احمد خان
چانڊيو، نواب غيبي خان
چانڊيو، نور احمد
چانڊيو، نورالدين ’نور‘ مولانا
چاولا، ارجن
چترو ناگپال
چٺا، حامد ناصر
چٺا، محمد حسين
چچ نامه/ چچ نامو
چڍڙ، رمضان دلدار
چشتي حڪيم شمس الدين
چشتي خواجه معين الدين
چشتي سلسلو
چشتي، مجاهد
چشتي، مولانا غلام رسول ’هاشم‘
چغتائي عصمت
چغدو، حاجي شير محمد ’شيرل‘
چُکَ/ چُکي
چماري
چـَنـا 1
چنـا، راهي
چنا، زينت
چنا، شبيران
چنا، شبير ’ناز‘
چنا، عبدالله
چنا، گل محمد
چنا، محبوب علي سيوهاڻي
چنا، محمد منير
چنا، منير احمد
چنا، هارون
چندر سنگهه، راڻو
چندر گپت موريا
چندر (ماسٽر چندر)
چنڊ، محمد عمر
چنڙ، مهرالدين
چواين لاءِ
چوٿين مارچ جو واقعو
چوڌري، رحمت علي
چوڌري، فضل الاهي
چوڌري، محمد علي
چولستان
چـولـياڻي روپـلـو
چونڊ سنڌي نثر ۽ نظم2
چوهڙ سنگهه رامداس سوامي
چوئٿرام گدواڻي، ڊاڪٽر
چيتن ماڙيوالا
چيٽرجي بنڪم چندر
چيٽرجي، شرت چندر
چيخوف
چيزل شاهه
چيلاسنگهه سيتل داس ڪاليج
چيلهار1
چين جو چنڊ
چين جي عظيم ديوار
ڇاٻڙيا، بهاري لال
ڇاٻڙيا ’گوتم‘ شڪارپوري
ڇٻلاڻي، منگهارام
ڇتل سرهيو
ڇَتو فقير سانگي
ڇُڳاڻي قسمت راءِ
ڇلگري انتظار حسين
حاتم علوي
حاجاڻو محمد يعقوب مولانا
حاجن شاهه هموطن سيتائي
حاجي حقير ابن مڱڻ
حاجي خداداد سرهيو
حاجي خميسو خان ميمڻ
حاجي رحيم بخش ميمڻ
حاجي، سيد محمد يعقوب
حـاجـي شفيـع محمد مسجدي
حاجي عبدالرحيم لغاري
حاجي عبدالستار
حاجي عبدالله خان مومن
حاجي عبدالله ڊکڻ
حاجي عبدالله، مولوي
حاجي علي انور کوکر
حاجي علي شاهه هنڱورو
حاجي عيسيٰ ساندائي محدث
حاجي غلام حسين ڊاڪٽر
حاجي غلام حسين ميمڻ
حاجي غلام عباس شاهه باجارا
حاجي غلام قادر ڪنڀار
حاجي فتح محمد نظاماڻي
حاجي فيض محمد ميمڻ
حاجي قائم شڪارپوري
حاجي ڪامل خان
حاجي محمد ابراهيم دَل
حاجي محمد اسحاق هالائي
حاجي محمد پيرازدو
حاجي محمد عثمان قاضي
حاجي محمد عظيم اعواڻ
حاجي محمود ’خادم‘
حاجي محمود هالائي
حاجي مولابخش سومرو
حاجي مير محمد بلوچ
حاجي نجم الدين سريوال
حاجي نور محمد شاهه نورل
حاجي ولي محمد نظاماڻي
حاصل النهج
حافظ ارشد انڍڙ
حافظ حبيب سنڌي
حافظ رفيق احمد انڍڙ
حافظ شفيع محمد محمدي
حافظ عبدالرزاق مهراڻ سڪندري
حافظ حامد ٽکڙائي
حافظ شيرازي
حافظ عبدالله حامدي
حافظ علي محمد آخوند
حافظ قاضي لعل محمد متعلوي
حافظ محمد 1
حافظ محمد 2
حافظ محمد ابراهيم، مولانا
حافظ محمد بخش خاصخيلي
حافظ محمود اسعد هاليجوي
حافظ مولوي عبدالحميد ڀٽي
حاڪم علي زرداري
حالي، الطاف حسين
حامد الانصاري غازي
حامد الله ٻيلوي، مولانا
حامد الله ’حامد‘ تنيو
حامد علي مرزا
حامد علي ميمڻ ماستر
حبيب الله حبيب شهدادڪوٽي
حبيب الله قاضي مولانا
حـبيـب الله ڪلـهـوڙو
حبيب جالب
حج سورة
حجاب امتياز علي
حجرات سورة
حداد، محمد علي
حُر تحريڪ
حـزب الله آءِ سـومـرو
حزب الله ميمڻ شهيد
حسام سومرو
حسرت موهاني، مولانا
حسن بادشاهه قادري
حسن بخش شاهه صوفي
حسن بن صباح
حسن درس
حسن شيخ
حسن عابدي
حسن علي عبدالرحمان
حسن مشتاق انڍڙ
حسن ناصر
حسني قادري بچل شاهه جيلاني
حسني قادري، پير غلام شاهه جيلاني
حسني مبارڪ
حسين آباد1
حسين احمد مدني، مولانا
حسين الفوائد و احسن تعليم الانبياء
حسينا واجد شيخ
حسين بادشاهه
حسين بخش رڏ
حُسين بخش عرف حَسڻي خان
حسين بن دلدار علي، علامه
حسين حقاني
حسين ساريو
حسين سنڌي سيوستاني
حسين شاهه شرف
حسين شاهه قنبر وارو
حسين شهيد سهروردي
حـسيـن علي حـسيـن مـرزا
حسين فقير ديدڙ
حسينه معين
حسين هارون
حشو ڪيولراماڻي
حضرت بابا بُلهي شاهه
حضور بخش صوفي
حفيظ الله کوهارو
حفيظ شيخ
حفيظ قريشي1
حفيظ قريشي2
حفيظ ڪاردار
حفيظ ڪنڀر
حقاني علي محمد، مولانا
حقاني محمد حسن
حقائق القرآن
حڪمت
حڪومت
حڪيم، احمد حسين
حڪيم الهندو خان جويو
حڪيم پير عبدالحليم ثاني
حڪيم حسين سيوهاڻي
حڪيم شيخ محمد بکري
حڪيم غلام محمد شاهاڻي
حڪيم غلام محمد عرشي
حڪيم غلام رسول لاکو
حڪيم غلام مرتضيٰ شاهه
حـڪـيـم، فـتح محـمـد سيوهاڻي
حـڪـيم فضل محمد
حڪيم قاضي عبدالعزيز عزن مورائي
حڪيم قائم الدين مهر
حڪيم گل محمد قريشي
حڪيم محمد احسن
حڪيم محمد امين سومرو
حڪيم، محمد حسن قريشي
حڪيم محمد سعيد
حڪيم محمد صادق راڻيپوري
حڪيم محمد صادق طالب
حڪيم محمد صادق مورائي قاضي
حڪيم، محمد صالح ڪانڌڙو
حڪيم محمد عمر لاکو
حڪيم محمد يوسف کتري
حڪيم مخدوم محمد مراد صديقي
حڪيم ميان معين الدين کنياروي
حماد الله هاليجوي
حمزو بن عبدالمطلب رضه
حمزه علوي
حمود الرحمان، جسٽس
حمـيـد سـنڌي
حميد نظامي
حميده کهڙو، ڊاڪٽر
حميره علواڻي
حميره نور
حنا رباني کر
حنيف ساگر بڙدي
حيات بلوچ
حيدرآباد
حيدرآباد جي مختصر تاريخ
حيدرآباد دکن
حيدر بخش عزيز گوپانگ
حيدر شاهه حقاني رضوي، سيد
حيدر علي
حيدر علي لغاري
خاتمي، سيد محمد
خادم حسين ابڙو
خادم حسين انڙ
خادم حسين ديوانو
خادم کوکر
خاصخيلي، جان
خاصخيلي، ذوالفقار علي
خاطي محمد اسماعيل ڪنڀار، ٺٽوي
خالد آزاد
خالد بن يزيد
خالد چانڊيو
خالد سنڌي
خـالـد شـمـس الـحـسـن
خالد وسير
خالدي علي محمد
خامنائي، سيد علي حسيني
خانائي، حامد علي قريشي
خانبهادر احمد خان سڌايو
خانبهادر، اَرد شير هرمسجي
خانبهادر سيد محمد ڪامل شاهه
خانبهادر شيخ صادق علي انصاري
خانبهادر عظيم خان دراني
خانبهادر غلام علي نانا
خانبهادر غلام محمد خان وساڻ
خانبهادر محمد پريل ڪلهوڙو
خانبهادر محمد صديق ميمڻ
خانبهادر ميان علي بخش
خانبهادر مير غلام محمد خان ٽالپر
خانبهادر ولي محمد آفندي
خاندان
خانداني منصوبابندي
خانزادو سميع الوري
خان صاحب، ڊاڪٽر
خانصاحب، غلام رسول ڪيهر
خانصاحب، ڪمال الدين عباسي
خان عبدالغفار خان
خان عبدالولي خان
خان محمد بروهي 2
خان محمد مڱڻهار
خانڻ چنجڻي
خانور 2
خٽڪ، اجمل
خدا آباد 3
خدا وادي/خدا آبادي خط/لپي
خدابخش فقير
خدابخش قاضي مورائي
خدابخش ’ناشاد‘
خداداد خان (ثاني)
خداوند يسوع مسيح جو انجيل 1
خدائي خدمتگار تحريڪ
خديجه خانم دائود پوٽو
خديجه مستور
خروشچيف
خسته نور محمد
خسروي، مرزا علي نواز بيگ
خضر حيات خان، سردار
خضر حيات، قاضي
خطاطي
خلافت
خلف بن محمد ديبلي
خليفو خدابخش سولنگي
خليفو عبدالحميد چانڊيو، حڪيم
خليفو غلام قادر
خليفو غلام نبي لغاري
خليفو محمد خان جمالي
خليفو محمد سجاول خان
خليفو محمد صالح بائجوي
خليفو نبي بخش لغاري
خليق مورائي
خليل الرحمان، مير
خليل عارف سومرو
خليل کوسو
خليل مورياڻي
خميسو خان
خميني، آيت الله
خواجه احمد دمائي
خواجه احمد عباس
خواجه الله بخش غفاري، سهڻا سائين
خواجه حسن جان
خواجه خورشيد انور
خواجه عبدالرحمان مجددي سرهندي
خواجه عبدالله جان عرف شاهه آغا
خواجه غلام حسين ملنگ
خواجه غلام فريد
خواجه فريدالدين ’عطار‘
خواجه محب علي
خواجه محمد اشرف ويهڙائي
خواجه محمد حسن رح لنواريءَ وارو
خواجه محمد زمان لنواريءَ وارو
خواجه، محمد شريف طوسي
خواجه، معين الدين
خواجه ميان عبدالحق
خواجه ناظم الدين
خواجه نظام الدين اولياء
خواجه نظام الدين مجددي شڪارپوري
خواجه، نور افروز، ڊاڪٽر
خواجه نور الله
خوارزمي، محمد بن موسيٰ
خواند مير
خوبچنداڻي، لڇمڻ
خورشيد احمد شاهه
خورشيد حسن، شيخ
خورشيد شبانه نقوي، ڊاڪٽر
خورشيد قائمخاني
خوشاب
خوش خصلت خاتون
خوش خير محمد هيسباڻي
خوش محمد خاطي، مفتي
خيال خاطر
خيرالنساءِ جعفري
خير بخش مري، نواب
خيرپور 1
خيرپور جي ميرن جو ادب، سياست ۽ ثقافت ۾ حصو
خير شاهه 2
خير محمد آريجا جا مدرسا
خير محمد پشوري
خير محمد خان، استاد
خير محمد خضري، مولانا
خير محمد سوز
خير محمد کوکر
خير محمد لغاري
خيريءَ جي مسجد
داتا فيض درياهه شاهه
داتا گنج بخش هجويري
داداڀائي گروپ آف ڪمپنيز
داداڀائي نوروزجي
دادا روچيرام ٿانواڻي
دادا سنڌي
دادا گرداس واڌواڻي
دادلوءِ 3
دادو 1
دادو ضلعو
دادو تعلقي جو ماضي ۽ حال
دادوي، غلام مصطفيٰ
دادي ليلاوتي هرچنداڻي
دارا شڪوه 1
دارا عالم ابڙو
دارالسلام
دارالعلوم ديوبند
داس طالب
داغ ٽکڙائي
داغ دهلوي
دانتي
دائرو
دائري واري درسگاهه
دائودپوٽو، ڊاڪٽر عمر بن محمد
دائودپوٽو، عبدالڪريم منشي
دائودپوٽـو، ولي
دائود قادري شيخ
دائود، مخدوم
دائودي، احمد بن محمد منصوري
دايو، مظفر علي
دبير مرزا
درازا
درازا جو مدرسو
درازي، راضي سائين
درازي سخي قبول محمد چوٿون
درازي، قاضي علي اڪبر
دراني، آغا عطا محمد
دراني، جهان خان، مـولانـا
درد جو دريا
درد، علي محمد سولنگي
’دردي صاحب خان جروار
درس، رسول بخش
درس، ظهورالحسن، مولانا
درس، عبدالرحيم
درس، عبدالغني
درس، غازي سکرالدين
درسگاهه چوٽياري
درسگاهه قاضي شرف الدين
درسگاهه مخدوم عربي ڌياڻو
درسگاهه مصلح الدين
درسـگاهه هـاشـمـيـه
در سلطان جو مقام
درِشهوار سيد، ڊاڪٽر
ڏيٿو، عبدالرحيم
درگاهي ميراڻي
در محمد اوستو
درمحمد پنهور، مولانا
در محمد ڊول
در محمد سڪندري
در محمد سومرو
در محمد ڪمال
در محمد نوناري، مولانا
دروڻاچاريه
درويش دائود 2
دريا خان جلباڻي
دريا خان دولهه
دريا خان کوسو
درياڻي هري دلگير
دڙو2
دڙِي3
دڙِي4
دڙي واري مسجد
دکايل، هوندراج
دلاور علي فقير ’دلاور‘
دلپت صوفي
دلپسند آکاڻيون
دلشاد مرزا
دل ڪشا
دلمون
دليپ ڪوٺارِي
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

سماجي علم - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

انساني حق
تعليم
دائودي، احمد بن محمد منصوري
سماجي علم ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون