داخلا نمبر 792
عنوان اردو
شاخ ٻوليون
پڙهيو ويو 2165 ڀيرا
داخلا جو حوالو
اردو لپيءَ جو نمونو

اردو لپيءَ جو نمونو

اردو

اُردو: اردو پاڪستان جي اٺ سيڪڙو ماڻهن جي مادري ٻولي آهي ۽ پوري ملڪ جي قومي ٻولي آهي. پاڪستان ۾ اها پرائمريءَ کان سواءِ مٿين سطح تائين لازمي مضمون طور پڙهائي وڃي ٿي. مختلف يونيورسٽيون اردو ٻوليءَ ۽ ادب ۾ ماسٽرس ۽ پي ايڇ ڊيءَ جون ڊگريون پڻ ڏين ٿيون. امريڪا، يورپ جي ملڪن، چين ۽ جاپان جي يونيورسٽين ۾ پڻ هن ٻوليءَ جي تعليم ڏني وڃي ٿي. هندستان ۽ پاڪستان ۾ هن جي هنديءَ يا هندستانيءَ سان هڪجهڙائي ڪري سمجهيو وڃي ٿو ته دنيا ۾ ڇهن ڪروڙن جي لڳ ڀڳ ماڻهو هيءَ ٻولي ڳالهائين ٿا. سنڌ جي نامور محقق ۽ تاريخدان پير سيد حسام الدين راشديءَ پنهنجي تحقيقي مقالي ۾ اردو ٻوليءَ جو مولد سنڌ کي ڄاڻايو آهي.

اردو ٻوليءَ جي اڪثر عالمن، محققن ۽ لسانيات جي ماهرن جو چوڻ آهي ته اردو هڪ مخلوط ٻولي آهي، جيڪا هندستان ۾ مسلمانن جي اچڻ کانپوءِ اتر هندستان ۾ وجود ۾ آئي ۽ ان تي دهليءَ ۽ ان جي آس پاس جي ٻولين جا نمايان اثر پيا. ان هوندي به مختلف عالمن ان جي پيدائش يا وجود ۾ اچڻ واري علائقي بابت مختلف رايا ڏنا آهن. بقول مسعود حسين خان جي ته اردو، دهلي ۽ ان جي آسپاس وجود ۾ آئي؛ حافظ محمود خان شيرانيءَ جي بقول اها پنجاب ۾؛ سيد سلمان ندويءَ جي مطابق واديءِ سنڌ ۾ ۽ سهيل بخاريءَ موجب مشرقي مهاراشٽر ۾ ڄائي، ساڳيءَ طرح محمد حسين آزاد وري ان کي برج ڀاشا مان نڪتل ۽ گيان چند جين ان کي ’کڙي ٻولي‘ مان ٺهيل ڄاڻائين ٿا- ٻئي طرف شوڪت سبز واريءَ جو اهو نظريو آهي ته اردوءَ جو سرچشمو پالي ٻولي آهي. بهرحال اهي سڀئي ان ڳالهه تي متفق آهن ته ”اردو هڪ خالص هندستاني ٻولي آهي، جنهن جو ڍانچو اتان جي ئي ٻولين جي خمير مان تيار ٿيو آهي. لفظي ذخيري ۾ هند- آريائي، عربي ۽ فارسي ٻولين جا لفظ شامل آهن“ (مقالو: پروفيسر مرزا خليل احمد بيگ بحواله ”اردو زبان اور اردو رسم الخط، مرتب: پروفيسر فتح محمد ملک، مقتدره قومي زبان، اسلام آباد 2008ع).

قديم اردوءَ ۾ باقاعدي شاعريءَ جو آغاز قطب شاهي درٻار ۾ ٿيو. قلي قطب شاهه (988هه تا 1020هه/1580ع تا 1611ع) پهريون شاعر هو، جنهن جو ڪلام مختلف صنفن ۾ دکني اردوءَ ۾ اسان تائين پهتو آهي. مرزا غالب اردو ٻوليءَ جو تمام وڏو شاعر ٿي گذريو آهي، ان کانسواءِ ٻين اهم شاعرن ۾ مير تقي مير، مير درد، داغ ۽ سودا شامل آهن. نثر نگارن ۾ منشي پريم چند، ڪرشن چندر، عصمت چغتائي ۽ قرة العين حيدر وغيره نمايان آهن. پاڪستان جي موجوده سرحدن اندر ان جا وڏا شاعر ۽ اديب علامه محمد اقبال، فيض احمد فيض، جميل الدين عالي، احمد فراز ۽ پروين شاڪر چئي سگهجن ٿا. نثر نگارن ۾ احمد نديم قاسمي، سعادت حسين منٽو، جميل جالبي، فرمان فتح پوري وغيره شامل آهن.

قديم دور ۾ اسان کي سنڌ ۾ هڪ مقبول عام اردو شاعر جو پتو ملي ٿو. انهيءَ شاعر جو نالو مير محمد فاضل بکري هو، جيڪو ”تاريخ مِعصومي“ جي مصنف مير معصوم بکريءَ جو ننڍو ڀاءُ هو ۽ هنديءَ ۾ فصيح بليغ شعر چوندو هو، جيڪو گهڻي قدر مقبول عام هو، ليڪن افسوس جو سندس ڪلام ڪٿي به ڪو نه مليو. تاريخ ِ ”ذخيره الخوانين“ ۾ لکيل آهي ته، ”هن اردو ٻوليءَ ۾ ڪمال درجي جي فصاحت جا شعر چيا، جيڪي تمام گهڻا مقبول هئا“.

اردو لپي: اردوءَ کي نستعليق نموني تي پنهنجو رسم الخط آهي، جيڪو عربي- فارسي اکرن جي مدد سان ٺاهيو ويو آهي ۽ پنهنجي نموني جو آهي. هيءَ ٻولي هند-يورپيائي، هند- ايراني، هند-آريائي وچين خطي جي هندستاني ٻولين مان آهي. هيءَ حرفي پدي قسم جي لپي آهي، جنهن ۾ سڀاويڪ طور ’آ‘ سر / حرف علت شامل رهي ٿو. ٻيا سر زيرن زبرن ۽ شدن مدن وسيلي ظاهر ڪبا آهن. اردو پاڪستان جي رابطي جي به ٻولي آهي، جيڪا، ايران، افغانستان، هندوستان، گهانا، آمريڪا، برطانيه وغيره ۾ ڳالهائي وڃي ٿي. اردو، هندي زبان سان مشابهت رکندڙ زبان آهي، جنهن ۾ عربي ۽ فارسي جا تمام گهڻا لفظ شامل آهن. هن الفابيٽ ۾ وينجنن جو تعداد 35 آهي. بلڪل فارسي خط جو ئي نمونو آهي. هن ۾ واڌو ڌوڪڻا آواز 15 عدد آهن، جن جي بنياد تي ڪي عالم سمجهن ٿا ته هيءَ اصل هند- ايراني ٻولين جي نک مان نه پر شايد دراوڙي ٻولين جي خاندان مان آهي. اردو لپيءَ جو نمونو هتي ڏسي سگهجي ٿو:


لفظ اردو هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
بابر نامو
باتو خان
بادام ناتوان
بانو قدسيه
بخاري جمال الدين
بختيار چنا
بخشو ۽ صادق علي
بدر سميجو
بدر قريشي
ٻڍل بيگ ميرزا
اردو
اردو ڊڪشنري بورڊ
اردو سنڌي لغت
اردو سنڌي لغت (ڪتاب)
ارڙ اجگر ازدها
ٻلديو مٽلاڻي
ارم محبوب
ارنيسٽ ٽرمپ
اروڙ ونسي
اسان جو جسم
استاد محمد جمن
اسدالله ڀٽو پروفيسر
اسرار شام
اسلام تي مقدمو
اسلام جو سياسي نظريو (تحقيق)
اسلام ڪيئن پکڙيو
اسلام ڪيئن شروع ٿيو؟
ٻي سنڌي ادبي ڪانفرنس
اسلامي اخلاق2
اسلم اڪبر قاضي
اسلم خواجا
اسلم خيال
اسماعيل چانڊيو
اسماعيليه ائسوسيئيشن ڪراچي
اطلاعات کاتو سنڌ
اطهر منگي
اعجازالحق قدوسي
اعجاز حسين مهر
اعجاز منگي
افتخار عارف
اقبال علامه ڊاڪٽر
اڪادمي ادبيات پاڪستان
اڪبر بروهي
اڪيواري
الانا جِي
الجماعت
ڀٽي مخدوم ابراهيم
برج ڀاشا
الفاظ ادويه
الف- بي
الف ليليٰ
برڪاتي مسعود احمد
برڪت علي ڀٽ
برڪت علي خان
برڪت علي چوهاڻ
الهداد زرداري
بروهي علي احمد
برهان پور
الياس عِشقِي ڊاڪٽر
ابراهيم خليل
ابراهيم خليل ڊاڪٽر
امام انقلاب مولانا عبيدالله سنڌي
امام بارگاهه
ابڙو آفتاب
برهه جي بندي
ابڙو اسحاق ڊاڪٽر
ابڙو بدر
ابڙو جمال
ابڙو خدا بخش
ابڙو عبدالحق
ابڙو علامه مستانو سيوهاڻي
ابڙو علامه علي خان
ابڙو نصرت حسين
بريل سسٽم
آخوند عبدالحميد
ابن الياس سومرو
ابنِ انشا
امداد حسيني
ابن خلدون
ابن صفي
امرتا پريتم
امرتراءِ سام جئسنگهاڻي
ابوالاعليٰ مودودي
امر جليل
امر سنڌو
امروهي2
آخوند لطف الله لطف قريشي
بشارت
ابوالڪلام آزاد
ابو الليث صديقي پروفيسر
آداب عالمگيري
امير بخاري
امير حسن
امير خسرو
اثير عبدالقادر شاهواڻي
امين لغاري
اجمل بيگ مرزا
اڇو جيرو
احسان بدوي
احفاظ الرحمان
احمد ابراهيم
احمد سليم
احمد شيخ
احمد فراز
احمد مجتبيٰ غالب
اختر انصاري اڪبرآبادي
بعل
اختر بخاري
اختر حسين رائيپوري ڊاڪٽر
آڏواڻي ، جڳت
اختر درگاهي
اختر هالائي
انتخاب
اخلاق انصاري
انجم هالائي
اندرا شبنم
انسان جي تاريخ2
انسان ماهوار
انسائيڪلوپيڊيا
آريسر عبدالواحد
انعام شيخ
ادريس محمد صديق
آزاد صوفي 2
آزاد ڪميونيڪيشنز ڪراچي
اديب فيروز شاهي
ارجن حاسد
اردشير ڪائوسجي
ايس گل
اياز قادري
اياز شيخ مبارڪ علي
انور ساگر ڪانڌڙو
بلاول ڀٽو زرداري
انور سولنگي
آلجبرا 3
اير
آصف علي زرداري
آءِ آءِ چندريگر
آغا بدرالدين دراني
آغا تاج محمد خان
آئين
آئين اڪبري
آئينه قصه گنجينه خرد
بينا مسرور
آغا حشر ڪاشميري
آغا خان
بينظير ڀٽو شهيد
انور علي شاهه
آغا سليم
بهزاد لکنوي
بلوچ عنايت
بيت الحڪمت لائبرري
آغا نورمحمد پٺاڻ
آفاق صديقي
بيدادي نگري
بلوچ نبي بخش ڊاڪٽر
بلوچي ٻولي
بلوچي شعري ادب
بلو دادا
بيداري2
بيدل فقير
بيدل جو اردو ڪلام
آگرو غلام رباني
بيگم مريم حاتم بدرالدين طيب جي
بيگم ممتاز راشدي
انيس انصاري
انيس خورشيد ڊاڪٽر
انيس مير
بوگرا فارمولا
بوهري
اوڏ
آسر فقير
آصف فرخي ڊاڪٽر
اسان زنده رهنداسين
اسحاق انصاري
ابراهيم شاهه صوفي
اسلم فرخي ڊاڪٽر
اسماعيل عرساڻي
اشفاق احمد
الهداد خان صوفي نواب
انور سائينءَ جو رسالو
اخبار تعليم
اختر جهوناڳڙهي
اختر مورائي
امام علي مرزا ڊاڪٽر
امر ڀٽي
آخوند شيخ ميان فيض
ايم بي انصاري
آصف قاضي
برق غلام جيلاني
آفتاب سومرو
بروهي جوهر
بروهي داد محمد خادم
ٻني سنڌو سيوا سنگهه
آئيي سنڌي سيکين
اباڻا
بهشت ۽ دوزخ
بي . بي . سي
بچو بادشاهه و پيرو وزير
براهوئي تاج بانو
بينا1
احمد حسين ميمڻ
اختر اديب
ارورا
استاد انور علي سانگي
استاد لغاري
امو کٽي
اگهوتري
الاهي بخش ڀٽي
اظهار قاضي
الهلال ڊرامٽڪ سوسائٽي
امان الله مفلح
انجمن فروغ ادب جيڪب آباد
اي آهو چشم ڪڌر
ڀاتکنڊي وشنو نارائ
ڀاٽيا لڇمڻ ڪومل
تڳيو چانگ
ڀاڳ ڀري
ڀتر ٻوٽي
تنبية الفقراءِ
تنقيد
تنقيد ۽ تنقيد نگاري
تنوير انجم
ڀٽو آمنه بيگم
ڀٽو علي محمد
ڀٽو محمد اسماعيل
ڀٽو ممتاز علي
ڀٽو ذوالفقار علي شهيد
ڀٽي اورنگزيب
ڀٽي رشيد
ڀٽي عبدالستار جو ڪتب خانو
ڀٽي عزيز ميجر شهيد
تنها سيف بخاري
تنيو صلاح الدين
ٺٽوي مخدوم محمد معين
ثابت علي شاهه ڪربلائي
ثاقبه رحيم الدين
ڀرڳڙي ميان غلام محمد خان
ثريا
ثريا ملتانيڪر
ترانه پاڪستان
ترائيل
ثناءالحق صديقي مولوي
ترقي پسند تحريڪ ۽ ادب
ٺٽو ضلعو هڪ نظر ۾
ٺٽوي سيد ضياءُالدين ضيا
ٺٽوي عبدالحڪيم عطا
ڀڳوان کلناڻي ساقي
ٺٽوي عظيم الدين عظيم
ٺٽوي غلام مرتضيٰ شاهه مرتضائي
ٺٽوي محمد ابراهيم خليل
ڀڳونتي ناواڻي
تزڪ بابري
تزڪ جهانگيري
ٽالپر الحاج مير علي احمد خان
ٽالپر مير حسين علي خان حسين
ٽالپر مير عبدالحسين خان سانگي
ٽالپر مير محمد حسن علي خان
ٽالپر مير محمد نصير خان جعفري
ڀنڙ ڪاٺوڙي
ٽالپرن جو ڪتبخانو
ٽالهي
ٽانڊاڻو
تصوف
تصوف اور ڪلاسيڪي سندهي شاعري
ڀوتاڻي محمد اسلم
تعمير حسين
ڀوپال
ڀوپالي محسن
تفسير
تفسير ابن ڪثير
ٽڪ3
تفسير ڪنزالايمان
تقي شاهه حنفي سيد
توز
توفيق علي منگي
ٽڪي جي رسم
تولارام عاجز
ٽکڙائي حاجي عبدالستار جان
ٽنڊو بهاول سانحو
ڀينڊي شريف جو مدرسو
تابش دهلوي
ٽنڊو محمد خان
تاج الدين انصاري
ٽنڊي آغا جي مرزائن جا ڪتب خانا
تاج حيدر
تاجدار عادل
تاجل بيوس
تحريڪ پاڪستان
تاج محمد شاهه سيد
تحفة الڪرام جلد سوم
تحقيق
تحقيق جو فن ۽ ان جا اصول
تحقيقي مرڪز ڀٽ شاهه
تَخلص
تذڪره جواهرالعجائب
ٽي ايس ايليٽ
تذڪره زبدة المعاصرين
تذڪره سرو آزاد
تذڪره شعراءِ ڪشمير (چار جلد)
تذڪره صوفياءِ سنڌ
تيلچور
تذڪره مجمع البلغاء
تراب صوفي ولي محمد
ترابي ، علامه رشيد
ترار ڦري
تبسم صوفي
تاريخ جو سفر
تاريخ ڇا آهي
تاريخ سکر
تاريخ سنڌ 5
تاريخ سنڌ 6
تاريخ سنڌ ڪلهوڙا دور
تاريخ سنڌ مغل دور حڪومت
تاريخ سنڌ 12
تاريخ فيروزشاهي
تاريخ فيروز شاهي 2
ٽيڪچند بهار
ٿانوي اشرف علي مو لانا
ٽيڪم آفتاب
تارڙ مستنصرحسين
تاريخ ڪڇ ۽ مڪران
تاريخ ڪيا ڪهتي هي
تاريخ ڪَي نظريات
تاريخ لانگاهه
تاريخ مظهر شاهجهاني
تاريخ معصومي
تاريخ ۾ فرد جو ڪردار
تاريخ ادب اردو
تاريخ ادب اردو2
تاريخ اور روايات
تاريخ اور روشني
تاريخ اور فرقه واريت
تاريخ بلوچي
پير حسام الدين راشدي
پير حسام الدين راشدي نمبر
پير حسين شاهه راشدي
پاتم پٽ ڪڻا
پيرزادو شاهه محمد
پيرزادو غوث محمد گوهر
پيرزاده قاسم رضا
پير زين العابدين شاهه زينل
پشاور
پير سعيد حسن
پير عبدالستار جان سرهندي
پير علي محمد شاهه راشدي
پـشـپا ولـڀ
پير ڪرم الله انصاري دلبر سائين
پاڍل
پيرل قنبر
پير محمد اسماعيل جان سرهندي
جلال چانڊيو
جل کنڀي
جل نيم
جمال الدين مؤمن
جاسوسي ادب
جام
جامعه اسلاميه عربيه دارالفضل هالاڻي
جامعه العلوم اسلاميه
جامعه دارالهديٰ
جامعي محمد سرور پروفيسر
جان الله شاهه ثالث
جان بيمس
جان محمد جانڻ منگي
جانڻ سونارو
جاويد قاضي
جبران جا چار ناوليٽ
جتوئي عارف مصطفيٰ
پارڪري
پاڪستان
جڊيجا اجئه
جر ٿر تک تنوار
پاڪستان جمهوري پارٽي
پاڪستان رائٽرز گلڊ
پاڪستان طوفان ڪي زد مين
جروار خطائي
جريده
جسڪاڻي مشتاق
جعفر شاهه مورائي
جعفري علي سردار
جعفري غلام تقي
جعفري نواز علي نياز
جگر مرادآبادي
پبلڪ اسڪول حيدرآباد
پبلڪ لائبرري سجاول
پٿرٽوڙٻوٽي
پٿر چٽ
جمعو خان غريب
جميل اختر
جميل الدين عالي
جميل جالبي ڊاڪٽر
جنجهي غلام محمد
جنگ2
جوش مظفر حسين
جوش مليح آبادي
جوکيو اياز
جَون ايليا
ڄام دُرڪ
ڄامڙو، ڪمال
ڄامڙو، مريد علي ( راڳي)
ڄام ساقي
ڄام محمد ايوب عالياڻي
ڄانڀو (Rocket/ eruca sativa)
ڄرون/ ڄؤرون (Leeches)
ڄيٺمل پرسرام گلراجاڻي
جهمٽ مل خوبچند ڀاوناڻي
جهول (شهر)
جهولڻو (صنف)
چاچڙ عبدالوهاب مفتي
چار داڻا (ڪتاب)
چار درويش 1 (ڪتاب)
چارلي چپلن (Charlie Chiplin)
چارلي، نور محمد
چانڊيو، سرمد
چانڊيو، عبدالحميد
چانڊيو، عبدالحئي، پروفيسر
چانڊيو، علي خان
چانڊيو، نظام الدين
چترا سنگهه
چترڪار
چترڪاري/ مصوري
چچ پٽ سيلائج برهمڻ
چچ نامه/ چچ نامو
چغتائي عصمت
چـڪـوري
چمڙو3
چنا، سليم
چنا، محبوب علي سيوهاڻي
چنڊ ڳليون
چنڙ، مهرالدين
چوکنڊي قبرستان
چيخوف
چيزل شاهه
ڇتبڻ/ ڇتون
ڇٽو چانڊيو
ڇپائي
ڇند وديا
ڇير
حاجي بابا اصفهاني
حاجي غلام حسين ڊاڪٽر
حادثي کان پوءِ
حافظ عبدالرزاق مهراڻ سڪندري
حافظ شيرازي
حافظ محمد موسيٰ ڀٽو
حالي، الطاف حسين
حبيب الله حبيب شهدادڪوٽي
حبيب جالب
حجاب امتياز علي
حداد حاجي محمد
حداد، محمد علي
حديقه ڪياني
حسرت موهاني، مولانا
حسن شيخ
حسن عابدي
حسن مشتاق انڍڙ
حسني قادري، پير غلام شاهه جيلاني
حُسين بخش عرف مُڪنو خان
حسين بخش ناريجو
حسين ٻيلي3
حسين شهيد سهروردي
حـسيـن علي حـسيـن مـرزا
حسينيءَ جي هاڪ
حشو ڪيولراماڻي
حضور بخش گوپانگ
حفيظ قريشي1
حفيظ ڪاردار
حڪمت
حڪيم تاج محمد مشتاق
حڪيم غلام محمد عرشي
حڪيم لقمان
حڪيم محمد سعيد
حلقه ميري زنجير ڪا
حمايت علي شاعر
حمـيـد سـنڌي
حميد عظيم آبادي
حميده کهڙو، ڊاڪٽر
حميره چنا
حنيف رامي
حيدرآباد
حيدرآباد2
حيدرآباد دکن
حيدر علي لغاري
حيدري، مرزا قنبر علي بيگ
خادم حسين ديوانو
خادم حسين شاهه نقوي
خادم حسين، قاضي
خادم رفيقي
خافي خان
خاڪو
خالد آزاد
خالد وسير
خان خانان مرزا عبدالرحيم
خانزادو سميع الوري
خانصاحب غلام علي جعفري
خٽڪ، اجمل
خٽڪ، خالد خان
خديجه مستور
خزينة المخطوطات جلد-2
خط2
خليل بن بصري
خميني، آيت الله
خواب
خواجه شمس الدين
خواجه عبدالحئي نقشبندي
خواجه غلام محمد نقشبندي
خواجه فريدالدين ’عطار‘
خواجه گل حسن، پير بادشاهه
خواجه مير درد
خواجه، نور افروز، ڊاڪٽر
خورشيد شبانه نقوي، ڊاڪٽر
خورشيد قائمخاني
خيرپور 1
خيرپور وارو قلمي نسخو
دادا
دادو 1
دادو ضلعو
دارا شڪوه 2
دارالسلام
داستان
داغ دهلوي
داليون
دائي
دايو، غمدل فقير
دايو، فقير لطف علي
دبير مرزا
درازي، راضي سائين
درازي، قاضي علي اڪبر
درد، علي محمد سولنگي
درزي
درس، ظهورالحسن، مولانا
درس، عبدالغني
درِشهوار سيد، ڊاڪٽر
درگاهه صوفي وريل فقير ابڙو
در محمد سڪندري
درود شريف
درياڻي هري دلگير
دعوت اسلام
دف
دکن
دلشاد بيگم مرزا
دلشاد مرزا
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

ٻوليون - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

بازيگر (ٻولي)
باگڙي
اردو
ٻولي
اشوري
الاتان
براهوي
براهمي گپتا
برج ڀاشا
ابجد
ٻوليون ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون