داخلا نمبر 7763
عنوان پٿر
شاخ مادو
پڙهيو ويو 200 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد ٽيون

پٿر

پٿر (ٽڪر Rock ):هڪ سخت قسم جو مادو آهي، جيڪو نه صرف قدرتي طور زمين جي سطح تي ۽ تهن ۾ موجود آهي، پر سخت زمين کي ڀڄڻ سان ٺهندڙ نهرا ٽڪر به پٿر سڏبا آهن. ان کانسواءِ زلزلن سبب نڪتل لاون جي ٺرڻ بعد جيڪا سخت شڪل ٺهندي آهي، اها به پٿر ٿي ويندي آهي. زمين جي مٿئين تهه ۾ تقريباً ٽيهه سيڪڙو پٿر پکڙيل آهن؛ هن وقت تائين جيڪي پٿر ڏٺا ويا آهن، تن کي ٽن حصن ۾ ورهايو ويو آهي: (1) رجندڙ پٿر يا (Megama) جي ڄمڻ سان تيار ٿيل پٿر آتشي پٿر (Igneous Rocks) آهن. (2) پٿرن جو ٻيو قسم، پهرئين قسم جي پٿرن جي ڀور مان تيار ٿيندو آهي، جنهن کي گاڏڙ پٿر (Sedimentory Rocks) چئبو آهي. (3) ٽئين قسم جا پٿر (Metamorphic Rocks) آتشي پٿرن ۽ گاڏڙ پٿرن تي گرميءَ ۽ دٻاءَ جي ڪري وجود ۾ اچن ٿا.آتشي پٿر: هي پٿر زمين جي مٿان ڪن هنڌن تي پکڙيل تهن جي صورت ۾ ملن ٿا، جن کي خارجي پٿر به چيو ويندو آهي. خارجي پٿر آتش فشاني عمل سان ٺهندا آهن ۽ زمين جي مٿئين تهه ۾ پگهريل صورت ۾ جمع ٿين ٿا ۽ پوءِ هڪ سخت تهه جي شڪل ۾ ڄمي وڃن ٿا. انهن ۾ ڪڏهن ڪڏهن ننڍا وڏا پٿرن جا قلم ملن ٿا، جڏهن جلد ڄمڻ ڪري قلمي شڪل اختيار نٿا ڪري سگهن، تڏهن پٿرن جي صورت شيشي جهڙي ٿي پوي ٿي. شروع ۾ اهي قلم زمين جي سطح کان هيٺ هوندا آهن ۽ انهن جي مٿان پٿرن جي مختلف تهن جي دٻاءَ جي ڪري، انهن ۾ ڀڃ ڊاهه پيدا ٿيندي آهي، جنهنڪري آتشي پٿر زمين جي سطح تي اچي ويندا آهن. آتش فشاني مادو ٻن طريقن سان زمين/ جبل مان ٻاهر نڪرندو آهي، هڪ ته اُهو مرڪزي سوراخ (Central Vent) مان نڪرندو آهي، ٻيو ڊگهي شفاف Fissure جي ذريعي ٻاهر ايندو آهي. گاڏڙ پٿر: پٿرن جا اهڙا حصا، جن کي هوا ۽ پاڻي متاثر ڪن ٿا، انهن ۾ طبعي ۽ ڪيميائي تبديليون رونما ٿينديون رهن ٿيون. جڏهن ڪي پهاڙيون ننڍن يا وڏن ٽڪرن ۾ ٽٽل هونديون آهن، جو هوا ۽ پاڻيءَ جي ذريعي هيٺاهينءَ واري ڀاڱي ۾ منتقل ٿين ٿيون، ۽ پوءِ نهرن ۽ درياهن جي تري ۾ اچي گڏ ٿين ٿيون، جيڪي پوءِ چيڪي مٽيءَ (Clay) جي صورت اختيار ڪن ٿيون. چيڪي مٽي تهن جي خالن ۾ ڀرجي وري سيمنٽ جي صورت اختيار ڪن ٿيون. اهڙيءَ طرح سيمينٽ ۾ گهڻو ڪري چُن، چيڪي مٽي، لوهه جا آڪسائيڊ يا سليڪان هوندا آهن. ان ريت اهي گاڏڙ پٿر تيار ٿيندا آهن، جن کي Clastic پٿر چئبو آهي. ثقليبي پٿر (Metamorphic Rocks ):هن قسم جا پٿر توڙي آتشي هجن يا گاڏڙ، ليڪن جڏهن اهي زمين جي گهرائيءَ ۾ دفن ٿي وڃن ٿا، تڏهن انهن تي گرميءَ ۽ دٻاءَ جو بيحد اثر ٿئي ٿو، جنهنڪري انهن ۾ تمام گهڻيون تبديليون ٿين ٿيون. اهڙن پٿرن ۾ ڪيميائي تبديليون وڏي اهميت رکن ٿيون، جو انهن مان نوان جمادات ٺهن ٿا. ميٽامارفڪ جي لفظي معنيٰ آهي ”تبديل ٿيل“؛ يعني پٿر کان پٿر جي وچ ۾ جيڪا تبديلي اچي ٿي. ثقليبي پٿر گرميءَ يا دٻاءَ جي ڪري وجود ۾ اچي ٿو. هن کي شڪل بدلائيندڙ پٿر به چيو وڃي ٿو.


لفظ پٿر هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
آباد وارو دڙو
بابا گوري
بافتو
باقر سنائي
آتش فشان
ببوئي
بت
آثار قديمه
بٺورو
بٺي ٿاڻو عارب
بحرين
بخارو
ٻار ٺڳو
ٻاريءَ جا دٻيل دڙا
بدين
ٻانھياريءَ وارو ڀڙو
ٻائن جو ٻيسڻو
ٻٽڻ
ٻٽي
ٻچاڻي ڪوٽيرو
ٻڌي غار
ٻاٻرين جا آثار
ارڙ اجگر ازدها
اروڙ الور
ٻلي (نانگ)
ٻنڌڻي
ٻنڌڻي گبر بند
ٻنڌڻي نئن
ٻوٽا
ٻوڙائي ڪوئو
اسٽوپا
ٻوهه
ٻه منهين بلا
ٻيڙيءَ وارو ڪوٽيرو
اڪبر بادشاهه
اڪبر بادشاهه جي ڄمڻ جو ھنڌ
ٻيڙي
اکر ۽ ڀوري راند
اُکري
اڱاريا
الڀو شيخ ٺٽوي
ابابيل
الماس
آدم ڏر
ابراهيم بن اڌم بلخي
برما
برني
الھڏنو نل بازار
ابڙو بدر
برهمڻ آباد
امپريس مارڪيٽ
امرتا پريتم
ابوالقاسم سلطان مير جي مزار
ابو الڪسيس الزهراوي
اٺ
امير سلطان محمد جو مقبرو
امير شاهه قاسم زمان جي مزار
اٺ ڪچور
اجهو
احمد شاهه
آري چنگھڻ
آري چنگھڻ (لٺ)
بصره
ادبي تحريڪون
انڌو هينئر
انسان
آري پير قبرستان
انساني قدمن جا پنڊ پهڻ نشان
بڪيون
آري چنگھڻ 2
انسٽيٽيوٽ آف سنڌالاجي
اڏيرو مندر
ارجن حاسد
اويس قرني شاهه مانجهند وارو
ايس ايم فاطمه جناح گرلز اسڪول
ائٽلس
آسا پورا
اياز جاني
اياز شيخ مبارڪ علي
ايران
ايراني پير نوندو ماڳ
بين الاقوامي اسلامي يونيورسٽي
بهشت جي دري
بيون بويون
بيت المقدس
بلور
بلو کوسو ۽ بلي جي بٺي
بن (جاگرافي)
بن (پٿر)
بن (ٽڪر)
بند
بند اکين ۾ ڪجهه يادون ۽ ڪجهه سپنا
بنگلاديش
آگياري
انيل ڪن
اوائلي هاٿي
بوليجي
اوپڻي
بهه
اورنگي
اوزار
انڊس سولائزيشن ان سوراشٽر
انڊونيشيا
انساني تهذيب جي ارتقا
اسد قريشي
بازهر
باميان
بڊو جبل
برجيٽ آلچن
بکري سيد محمد مڪي
اداره اد ب نو حيدرآباد
ارنيسٽ مئڪي ڊاڪٽر
الجي
انڊس فلوٽيلا
اوڌو داس تارا چند اسپتال
اونڌو ٻانڌو
تڪمو
ڀارت ۾ ورھاڱي کان پوءِ جون بھترين سنڌي ڪھاڻيون
تلور
ڀالِوا
ڀاوسار
تنبو 3
ڀٽون وڇون
تواريخ پاڪستان
توانائي
ٺري پاھڻي ماڳ
ٺڪر
ٺڪر سازي
ٺڪر جا ٿانو
ٺلهه مير رڪڻ
ٺلهه هيرو خان
تور ڊيري لکت
تورڪيءَ جو قبرستان
تور گهر
ڀَڙَج
ثقفي حجاج بن يوسف
ترائيءَ وارو دڙو
تربت
ترقي پسند تحريڪ ۽ ادب
ٺٽو
ترڪن جون قبرون
ٺٽوي شيخ الڀو
ڀڳوان ٻڌ
ٺٽوي شيخ حسين صفائي
ٽاڪ
تسبيح
ٽاڪر
ٽاڪرو ٻڪرو
ٽالپر مير بهرام خان
ڀنڀور
ڀنڀور مسجد
ٽالهي
ٽامڙو2
تصوير
ٽاور ميري ويدر
تصوير نگاري
ٽٽندڙ تارا شهاب ثاقب
ٽجوڙي
تعويذ
ٽرائوٽ
ٽرنٽي چرچ
ڀوڏيسر تلاءُ
ڀوڏيسر مندر
ڀوڏيسر مندر 2
ڀورن دڙن ٽڪرن وارا چٽ
ٽريور ريسٽ هائوس
ڀوڪرُ
ٽڪ ماڳ
ٽڪ مڪان
ٽڪو بارڻ
ڀيڏر
ٽلو مل ڌيرواڻي ڊاڪٽر
ٽنڊو آدم
ٽنڊو رحيم خان
تؤنگ بٺي
تونگ شريف
تونگ قبرستان
تاج محل
ٽوڀو چشمو
ٽوڙو
ٽوليارو ڪروانڪ ڦليارو
تخليق
تيلي ٻج
تيمور لنگ
ٽيٽو
تتر
ٿاڻو بولا خان
ٽيڪسيلا
ٽيڪنالاجي
ٿر
ٿرون ٽڪري
ٿري 2
ٿريلي ٻولي
تاس
ٿوٻي
پير پٺو مزار
پاتالي پهڻ
پستا
پاٽائي عبدالوحيد صديقي
پير سرهيو
پير عالي
پيرڪ
پير لاکو
پير لال ڇتو
پيرل پرديسي سيتائي
پير مبي جو قبرستان
پير مشائخ مشاڪ
پير مونا ڳڙهه گبر بند
جلال کٽي
جلندر
جلوه گاهه امامين
جادُو2
جارجيا
جاڙي جبل واري جنگ
جاڙي جي ڪلات
جاکي بندر
جامع مسجد ٺٽو
جامع مسجد دهلي
جامع مسجد مڪلي
جامعه اشرفيه
جامعه حماديه منزل گاهه
جان بابا جو مقبرو
جانڊهه
جانور ۽ سندن پوڄا
جاني بيگ مرزا جو مقبرو
جاڻ
جاڻ خراساني
جبل زيتون
جتوئي
پارس
پاروتي
پاسراٽيون
پاسنگ
جتي
پاڪستان اسٽيل ملز ڪارپوريشن
جده
جروار خطائي
جرياڙ
جريڪو
پامير جبل
پانڌي واھي
جعفري علي سردار
پائـلـو بياجـي
پٻ جبل
پتڻ منارو
پتو
پتونو
پٿر
پٿر 2
پٿر3
پٿرالي رس
پٿراڻي
پٿر تي ليڪو
پٿرٽوڙٻوٽي
پٿرجڻ
پٿر جو پراڻو ثقافتي دؤر
پٿر چٽ
پـٿـر سـنڌي
پٿرن جو شهر
پٿرو
پٿري
پٿري2
پٿريلو گندرف
جمرة
پٽنا
جمنا ندي
جنڊاهڙا
جنگواڻي جمالين جا قبا
جن لوهي
جَوَ
جُوٺِي
جوڌا ٻائي
جوڌپور
ڄاري
ڄارُ
ڄام تغلق دور جي اٺ ٿنڀي
ڄام تماچيءَ جي ڇٽي
ڄام تماچيءَ جي ماڙي
ڄام لوهار وارو قبرستان
ڄام نظام الدين جو مقبرو
جهانگارا2 (ماڳ)
جهڏير جو دڙو
جُهريو (جبل)
جُھڪر جو دڙو
جهم جو شوَ مندر
جهم ڪوٽ/ هيم ڪوٽ (ماڳ)
جهنگ ٻِلو (Jungle Cat/ Felis chaus)
جهول ماڙي
جھونا شاھبندر
جهوناڳڙهه قلعو (بيڪانير، راجسٿان)
چاڪر لاڪارو ڪوٽيرو
چاليهو
چانهه (Tea)
چانهونءَ جو دڙو
چبوتري واريون قبرون
چترڪاري/ مصوري
چِـٽَ پهاڙن جا
چٽڪي
چٽن واري ڀَر
چٽوڙيءَ جو مقام
چچ جو گھر
چراخ
چقمق
چِليا
چڪلي مول
چُن
چنا، شبيران
چنجُور
چندر ڪانت1
چنڊ
چنڊام
چنڊول
چنڙو ڪوٽ
چنھڙ دڙو
چوٽوکو
چُوڙيو2
چوکنڊي1
چوکنڊي قبرستان
چئناڻي حشمتراءِ آتما
چيڪارو
چيـڪـو
چين جي عظيم ديوار
ڇاپاڪو ديسي
ڇاهل
ڇائرو
ڇٽي
ڇپائي
ڇپر کٽ
ڇڙ/ ڇنڊ
ڇَڪو
ڇَلَنبُ
ڇند وديا
ڇني ڪوٽ
ڇهنڀڙو
حاتم طائي
حاجي شهمير ٽالپر
حاجي قاسم باريجو
حافظ حامد ٽکڙائي
ڇُٽي عمراڻيءَ جو مقبرو
حبيب الله ناريجو
حجر اسوَد
حَجَرُ اليَهُود
حجر سورة
حسن ابدال
حسن پٽ رڪن الدين خطاط
حسن عليءَ وارو دڙو
حسين ساريو
حسين شاهه ڪوٽيرو ۽ قبرستان
حضور بخش صوفي
حماد جماليءَ جي مسجد
حمورابي
خادم کوکر
خانبهادر محمد صديق ميمڻ
خضدار
خضري مسجد
خط2
خلائي لباس
خندق جي جنگ
خواجه هاروني جو مقبرو
خورشيد قائمخاني
خيبر
خيرپور 1
دادوءَ واري ماهي
دارا شاهه
دارالعلوم ديوبند
داسڙن جو دڙو
دبر ڪوٽ
دبگير مسجد
دُٻي-1
دٻي 2
دٻـي-3
دٻي 4
دٻي-5
دٻي -6
دٻي-7
دخـمو
دراوڙ لوڪ
درس ميد
درگاهه سيد ساجن سوائي
درگاهه شاهه گودڙيو
درگاهه مُگرڀين شهيد
دُرِ نجف
دروت ڊيم
دريا خان جي اوطاق
دريـاهه
دستڪاري
دلپاڪ
دليل ڪوٽ دهليل جو قلعو
دم، اُڀ ساهي ،ساهه جي بيماري
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

پٿر - مان نڪتل ٻيون شاخون-

ٻچاڻي ڪوٽيرو
پاتالي پهڻ
پارس
پاسنگ
پتونو

مادو - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

پٿر
مادو ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون