داخلا ؛ 5443
پڙهيو ويو ؛ 346
پسند ڪيو ويو ؛ 0
تاريخ ؛ 2013-02-13


تصويرون




ٽائيم لائين




sindhianaسنڌيانا--تشبيهه

ٽائيٽل ؛ تشبيهه


شاخ : لفظ

تشبيهه: -تشبيهه- لفظ جي معنيٰ آهي مشابهت ڏيڻ، ڀيٽ ڪرڻ، مقابلو ڪرڻ ۽ اصطلاحي معنيٰ آهي، هڪڙي شيءِ جي ڪنهن ٻيءَ شيءِ سان ڪن صفتن ۾ ڀيٽ ڪرڻ، شاعريءَ جي هن صنعت ۾ ڪجھه ٻيا لفظ به اصطلاح طور ڪم ايندا آهن، -جن- ۾ جنهن شيءِ سان مقابلو ڪجي يا مشابهت ڏجي، انهيءَ کي ”مشبهه“ چئبو آهي ۽ جنهن کي مشابهه ڪجي، انهيءَ کي مشبہ به چئبو آهي، جنهن صفت ۾ ڀيٽ ڪجي، انهيءَ کي ”وجهه -تشبيهه-“ چئبو آهي ۽ وانگر، وانگي، وانگيان، جان، جيان، جيئن، جهڙو، جهڙي، وغيره لفظ جيڪي مشابهت ڏيڻ ۾ ڪم ايندا آهن، -تن- کي ”حرف -تشبيهه- “ چيو ويندو آهي.
تشبيهه جا ڪيترا قسم بيان ڪيا ويا آهن، جهڙوڪ:
I. تشبيهه مطلق: اهڙي -تشبيهه-، جنهن ۾ هڪڙي شيءِ کي ڪنهن ڳالهه ۾ ٻيءَ سان مشابهه ڪجي ۽ حرف -تشبيهه- ظاهر يا لڪل ڪم ۾ اچن.
ترار تنهنجي ۽ -ڀالو-، قلم جان دشمن جي،
سسي وڍين ۽ چيرين -ان- جو سينو ٿا.
(مرزا قليچ)
II. تشبيهه مشروط: اهڙي -تشبيهه-، جنهن ۾ هڪڙي شيءِ جي ٻيءَ سان ڪن شرطن هيٺ مشابهت ڪجي. يعني جنهن ۾ ائين چيو وڃي ته ” هيءَ شيءِ هن جھڙي آهي، پر شرط اِهو آهي ته اِها هيئنءَ هجي“.
چنڊ جهڙو آهين تون، جي چنڊ کي -ٽوپي- هجي،
سروَ جهڙو آهين تون جي سرو رَکندو هوئي قبا.
(مرزا قليچ)
III. تشبيهه الڪنايه: اهڙي -تشبيهه-، جنهن ۾ رڳو ڪنايو استعمال ڪيو وڃي. جنهن ۾ اشاري سان مشابهت ڏني وڃي ۽ ”حرف -تشبيهه- “ ڪم ۾ نه آندو وڃي.
چيلهه ۽ رانن جو -ان- جي، آءٌ ڪريان ڪهڙو بيان،
ڪنهن ڏٺو آهي -جبل- ڪو، ترڪندو، هڪ وار مان.
(مرزا قليچ)
IV. تشبيهه التويه: التويه جي معنيٰ آهي برابر، يعني برابريءَ واري -تشبيهه-، اهڙي -تشبيهه-، جنهن ۾ هڪڙي صفت پنهنجي ۽ هڪڙي محبوب يا موصوف جي وٺي، ٻنهي کي ٽينءَ هڪڙي شيءِ سان ڀيٽ ڪجي يا برابر قرار ڏجي.
منهنجي دل جا -تنگ- آهي، تنهنجو وات،
بت سنهو منهنجو ٿيو، تنهنجي چيلهه جان.
(مرزا قليچ)
V. تشبيهه العڪس: -تشبيهه- العڪس کي عڪس واري -تشبيهه- به چيو ويندو آهي. اهڙي -تشبيهه-، جنهن ۾ شاعر ٻن شين مان هڪڙيءَ کي ٻيءَ سان ۽ وري انهيءَ کي پهرينءَ سان مقابل يا مشابهه ڪري.
گهوٽن جي سنبن سان ويا -جبل- پٽجي ۽ ٿيا غار
ماڻهن جي مڙهن سان به -ڀريا- غار -جبل- ٿيا
(مرزا قليچ)
VI. تشبيهه الاضمار: الاضمار جي معنيٰ آهي ڳُجھي يعني باطني -تشبيهه-، اهڙي -تشبيهه-، جنهن ۾ هڪڙي شيءِ کي ٻيءَ سان ظاهري طرح مشابهه ڪجي ۽ انهيءَ مان ڪو عيب ڪڍجي يا اعتراض ڪيو وڃي پر اندورني طور ڳجھيءَ طور -ان- مان واکاڻ جھڙو مطلب نڪرندو هجي.
چپ مٺا، نالو مٺو، پوءِ ڪيئن ڪڙا ٿيا تنهنجا ٻول،
نرم ۽ نازڪ بدن، پوءِ پهڻ ڪيئن ٿي تنهنجي دل!
(مرزا قليچ)
VII. تشبيهه التفصيل يا مغالطه: هن -تشبيهه- ۾ پهريائين ڪنهن شيءِ جي ٻيءَ شيءِ سان ڀيٽ ڏجي، پوءِ وري -ان- -تان- ڦري وڃجي، پاڻ کي غلط سمجھي ٻي ڳالهه ڪجي، جنهن مان اڳي کان به وڌيڪ صفت / گڻ ظاهر ٿئي يا بهتر تعريف / واکاڻ معلوم ٿئي.
سرو کي ٿا سڏين يا جو قد،
پر آهي سرو اڻ ڇليل ”ڪاٺي“
(مرزا قليچ)




رايا ؛
حوالو ؛ انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد ٻيو

ڇا اوهان وٽ -تشبيهه- سان لاڳاپيل ڪو مواد تصوير يا نقشو وغيره آهي، ته اوهان اهو مواد انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا سان شيئر ڪريو، اسان هن داخلا کي اوهان جي مواد سان وڌيڪ بهتر بڻائينداسين.
مواد موڪلڻ لاءِ ڪلڪ ڪريو
ڇا هي مضمون اوهان کي پسند آيو ته هن بٽڻ تي ڪلڪ ڪريو
//
مکيه صفحو
داخلا صفحو
فهرست موضوع
فهرست الف ب
تاريخ جا حوالا
تصويرون
جامع سنڌي لغت
سنڌي انگريزي لغت
بلاگ ۽ بحث
مدد ڪريو
ڊاڪومينٽيشن
اسان بابت
رابطو ڪريو

تشبيهه - مان نڪتل ٻيون شاخون-
تعزيو 2


لفظ - موضوع جون ٻيون داخلائون-
آچاريه
اضحِي
اُمي
امير
انتخاب
انتخاب1
انتخاب2
انتخاب 3
اولو
اَهن
اَهنڪار
آسڻ
آقا
آڪهه
آڪاش واڻي
آمين
تڪ
ڀاٽڙا
تڪيو ڪلام
تل4
تلقين
تمن
تن
تن 2
تنقيد
تور
تور 4
ثقافت
تربت
ثور2
ٽاپ2
تسبيح
تشبيهه
تشريح
ٽانڪي
تصنيف
ٽائوٽ
ٽائون
تعميه
ٽڪاڻو
توڪل
تحقيق
تحقيق ۽ تنقيد
تخت
تخت سليمان
تڏو 2
تڏو 3
تڏِي
تَرِ
تِتِرَ کَرڙي
ٽيڪس
ٽيم
ٽينڊر
تاوِيل
پات
پاٿاريدار
پاٺ
پادر
پارچو
پاساڙو
پاکَرَ
پاڳارو
پاڻو
پاڻي
پاڻياري
پاڻي کولڻ
پاهورو
پاهورو1
پَٻُ
پتلو
پٿر3
پٿرجڻ
پٿرو
پَٽُ3
پٽڪي
پٽو
پٽاهڙ
پٽيالو
پٽيدار
جمهوريت
پٺارڪ


.....لفظ موضوع جون وڌيڪ داخلائون

انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا، پراجيڪٽ آف سنڌي لئنگئيج اٿارٽي، حق ۽ واسطا محفوظ آهن