داخلا نمبر 1577
عنوان برسات
شاخ فلڪيات
پڙهيو ويو 552 ڀيرا
داخلا جو حوالو انسائيڪلوپيڊيا سنڌيانا جلد پهريون
برسات

برسات

برسات

بَرسات: وسڪاري کي سنڌ ۾ گهڻو ڪري ’برسات‘ يا ’مينهن‘ چوندا آهن. برسات فارسي ٻوليءَ جو لفظ آهي، جنهن جي معنيٰ آهي ”وسڪارو“، خود برسات لفظ جو مفهوم به ساڳيو آهي. ٻاڦ يا بخارَ، ٿڌ لڳڻ سان ڦڙن جي صورت وٺندا آهن ۽ گهڻيءَ ٿڌ لڳڻ سان ڦڙن جي صورت وٺندا آهن ۽ گهڻيءَ ٿڌ ۾ ڦڙا ڳرا ٿي هيٺ زمين تي ڪرڻ شروع ٿيندا آهن. ڦڙن جي وسڻ يا وسڪاري کي برسات چئبو آهي. ’برسات‘ گهڻو ڪري شهري ماڻهو چوندا آهن، باقي ٻهراڙيءَ جا رهاڪو ”مِينهن“ يا ’وسڪارو‘ چوندا آهن. ٻاڦ جا ڪڪر گهڻيءَ ٿڌ سبب پاڻيءَ جي ڦڙن ۾ تبديل ٿيندا آهن ۽ جيئن ته اهي هوا کان ڳرا ٿيندا آهن، تنهن ڪري وسي پوندا آهن. برسات جي تاريخ ڪروڙين سالن تائين ڦهليل آهي. قدرت جا قانون نرالا آهن. ڪٿي بارش بي انداز پوي، ته ڪٿي مينهن جي بوند لاءِ ماڻهو پيا سڪن. پوک جي لاءِ ته برسات جي اهميت کي نظرانداز ڪري نٿو سگهجي. دنيا جا ڪيترا علائقا برسات سبب زرعي لحاظ کان خوش قسمت سمجهيا وڃن ٿا ۽ ڪي اهڙا به آهن، جيڪي رڳو انهيءَ ڪري غيرآباد آهن، جو اهي برسات کان محروم آهن. سنڌ به برسات جي لحاظ کان قدري اهم علائقو سمجهيو وڃي ٿو. برسات جو مدار هوا جي رخ (هوا جي وهڪري)، هوا جي تپش ۽ پاڻيٺ يا گهِمَ واري هوا تي آهي. سنڌ جي لاڙ واري حصي ۾، چؤماسي جي مند ۾، هوا ڏکڻ اولهه کان لڳندي، پر برسات اوڀر- ڏکڻ کان ايندي. چؤماسي ۾ ئي سنڌ ۾ بعضي سَر اُتر کان مينهن جهڪ ۽ طوفان سان ايندو آهي. ساڳيءَ مند ۾ بعضي سر اولهه يا ڏکڻ اولهه کان به مينهن ايندو آهي. انهيءَ مينهن جي لاءِ چوندا ته ”ڏکڻ وسي نه، پر جي وسي ته ٻوڙ ٻوڙان ڪري“ .
سنڌ ۾ اتفاق سان پنجين ستين سال زور واريون برساتون پونديون آهن ۽ ملڪ کي ٻوڙي ڇڏينديون آهن. جيئن ته: سال 1929ع واري چؤماسي جي برساتن سڄيءَ سنڌ ۾ اهڙي تباهي آڻي ڇڏي هئي، جيڪا ماڻهن کان اڃا تائين وسري نه آهي. انهيءَ ۾ لاڳيتو 14- 15 ڏينهن برسات پوڻ جي ڪري سڀڪجهه تباهه ٿي ويو هو. ماڻهو مرڻ لڳا، جانور مري ويا، فصل ٻڏي ويا، ماڻهن مٿانهن علائقن ۾ وڃي جان بچائي هئي. انهيءَ برسات جي تباهيءَ بابت ڪن سگهڙن تاريخي بيت به چيا هئا. سال 1955ع واريءَ برسات به سڄيءَ سنڌ ۾ تباهي مچائي ڇڏي هئي، جنهن ۾ درياءُ، ڍنڍون ڍورا سڀ پاڻيءَ سان تار ٿي ويا هئا. درياءُ جي بندن ڀڄڻ جو خطرو پيدا ٿي ويو هو، جن ۾ هالا، ڪراچي، ڪوٽڙي، ميرپور، ماتلي، ۽ ڪيترا شهر شامل هئا. درياءُ ۾ گهاري پوڻ سبب چؤپايو مال ۽ جهنگلي جانور مرڻ لڳا، وڻج واپار سڀ بند ٿي ويو. سال 1999ع واري برسات، جيڪا ڄڻ ته قدرتي آفت، طوفان جي صورت ۾ نازل ٿي هئي. هيءُ طوفان 24 ڪلاڪ هليو، جيڪو سامونڊي حصن تي اثرانداز ٿيو. حيدرآباد، ٺٽي ۽ ٿر جا علائقا هن طوفان کان متاثر ٿيا. ڇهن ستن مهينن گذرڻ بعد به طوفان وارن علائقن مان مئل ماڻهن جا لاش هٿ اچي رهيا هئا. برسات اونهاري جي مند ۾ ايندي آهي، برسات مان پکي پکڻ ۽ جيت جڻيا به خوش ٿين ٿا. برساتي پاڻي تمام فائديمند ٿئي ٿو، جنهن سان موسمي گرمي ختم ٿيو وڃي ۽ بيماريءَ جو پڻ خاتمو اچيو وڃي. غيرآباد زمينون آباديءَ لائق بڻجيو وڃن ۽ بيٺل فصلن کي اَوسر ۽ واڌ مليو وڃي. برسات خشڪ ۽ وارياسن علائقن لاءِ ته سچ پچ قدرت جي رحمت ثابت ٿي ٿئي، جهڙوڪ ٿر ۽ ڪوهستان جو علائقو. ليڪن ڪڏهن حد کان وڌيڪ ۽ لڳاتار برسات زحمت ۽ آفت به بڻجيو وڃي، جنهن سان وڻ ٽڻ، فصل ۽ پوکون تباهه ٿيو وڃن. سالياني برسات جُدا جدا هنڌن تي گهٽ وڌ ٿيندي آهي. خشڪ وارياسن هنڌن تي سالياني ٻه انچ ته پهاڙي علائقن ۽ سامونڊي ڪنارن تي سالياني پنجن انچن تائين وسندي آهي. برسات فطرت جي حُسن ۽ جمال جي نمائنده آهي، برسات زمين تي نباتات کان وٺي جمادات تائين نشونما ۽ تعمير ۾ حصو وٺي ٿي. قديم زماني کان وٺي اڄ تائين دنيا برسات جي محتاج نظر اچي ٿي. درياءَ، چشما، ڍنڍون، ٻنيون ۽ آباديون سڀ برسات جون محتاج آهن .


لفظ برسات هيٺين داخلائن ۾ پڻ استعمال ٿيل آهي
باراني پوک
بارش
آبھوا
آتمارام لعلواڻي
ٻٻر روڏو
ٻاٻرين جا آثار
ارشد هالائي
ٻنڌڻي گبر بند
ٻوڏ
ٻيڙي
بئراج
برسات
برسات (اخبار)
برفت
آدم ڏر
برما
ابراهيم شاهه وڄڙي
ابڙو بدر
ابڙو جمال
امام ڳڙهه جو قلعو
اٺون ماڻهو
آراڙو (گاهه)
آڙنگ
انڊلٺ
آر بي او ڊي
اوهان جي پڄاڻان
الياس
انور پيرزادو
اياز شيخ مبارڪ علي
بلند شاهه
بلو کوسو ۽ بلي جي بٺي
آگسٽ
آگم
اوائلي هاٿي
اوچتو ڦاٽ
اورِيڪ
آسيلي جو دڙو
آکاٽي
انڊونيشيا
اَبر
اٿي اور الله سان
اٽلي
آرون
بادل ۽ برسات
برسات جي رات
ٻاڙمير
ٻُٽا قبا
تل ڪنڊو
تلي 2
ڀِٽارو2
ڀٽ شاھه
ڀٽون وڇون
ڀٽياڻي2
تنيو صلاح الدين
توالو
ٺلهه ڌامراھا
ترائي
ترڪمانستان
ٺٽوي حسين شاهه مراد شيرازي
ٽانڪو
ٽائيفائيڊ مدي جو بخار
ٽٻوهين جي ڍنڍ
ڀوڏيسر تلاءُ
ڀورو ٿِرڙو
ڀونءِ بَصر
ڀونڦاڙ
ٽکڙائي سيد حاجي محمد حافظ شاهه
تون ڇپر تون ڇانو
ٽماٽو
ڀينگوڀينگاري
تاجڪستان
تائيوان
تيرٿ وسنت
تيلي ٻج
تِر
تبسم عبدالغفار ڀٽي
تاريخ ريگستان
تاريخ ريگستان جو ڀاڱو ٻيو
ٿاڻو بولا خان
ٿائي لينڊ
ٿڌڙي 3
ٽيڪسيلا
ٿر
ٿرڙي جو دڙو
ٿوهر
تال ( وڄت )
تانتيا ٽوپي
پير رامديو راماپير
پيرزاده مسجد
پاچڙو
پير مونا ڳڙهه گبر بند
جافر
جـاگرافي
جانهولو
پارڪر
پاڪستان
پاڻي
جفر
پائيءَ وارو ڀڙو
پٻ جبل
جمالين جو قبو 4
پٿرٽوڙٻوٽي
پَٽُ
پٽ پيرون
پٽ فيڊر
پٽ ڪنوار
پٽ ناڙيون
ڄامپور
جهال
جهَڪَ
جهمپير
جھنگلي وليون
چڀڙ/ متيرو
چڪوال
چـڪـور
چنا، سليم
چندر (ماسٽر چندر)
چنگيز اعتماتوف
چوٽياريون ڊئم
چولستان
چؤماسو 1
چؤماسو2
چوئٿرام گدواڻي، ڊاڪٽر
چيـڪـو
چِيلهه
چيهو1
ڇاندڻ شريف
ڇانهين/ هنداڻو
ڇپنو
ڇنڊڻ
ڇن قبول
ڇوڙ
حُرن جو ڪوٽ
حشو ڪيولراماڻي
حمل ڍنڍ
حياتيات
حيدرآباد
خاصخيلي، جان
خالد کوکر
خشڪسالي، سوڪهڙو
خوراڪ ۽ زراعت جي تنظيم
خيبر پختونخوا
خيرپور 1
دادو تعلقي جو ماضي ۽ حال
دُٻي جي لڙائي
درزي وڏو
درويش دائود 1
دريانو مل
دُڙٻ نئن
هن صفحي کي شيئر ڪريو

هن داخلا لاءِ تاريخ جا حوالا موجود نه آهن

برسات - مان نڪتل ٻيون شاخون-

اورِيڪ

فلڪيات - ڀاڱي جون ٻِيون داخلائون

بادل
بارش
ٻڌ (گروهه)
ٻڪر وال
اسد
ٻوهل
برج
برسات
برف باري
اپگره
فلڪيات ڀاڱي جا وڌيڪ مضمون